تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٩٠ - تربيت و مجازات ثمرهى بلاها

اما (فَاسْتَكْبَرُوا) اين‌ها باز هم تكبر ورزيدند. (وَ كٰانُوا قَوْماً مُجْرِمِينَ‌)[١] و اين‌ها قوم مجرم و گناهكار هستند و يكى ديگر از خصوصيات اين‌ها اين بود كه وقتى عذاب الهى برايشان نازل مى‌شد مى‌گفتند: اى موسى براى خاطر ما پروردگارت را بخوان به‌آن قولى كه به تو داده است و اگر اين عذاب را از ما بر طرف كردى ما به تو ايمان مى‌آوريم و بنى‌اسرائيل را با تو مى‌فرستيم. (معلوم مى‌شود زمزمه بوده است كه حضرت موسى مى‌خواسته بنى‌اسرائيل را جمع كند و از آن‌جا برود ولى فرعون نمى‌گذاشته).

(فَلَمّٰا كَشَفْنٰا عَنْهُمُ اَلرِّجْزَ إِلىٰ أَجَلٍ هُمْ بٰالِغُوهُ إِذٰا هُمْ يَنْكُثُونَ فَانْتَقَمْنٰا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنٰاهُمْ‌) اما همين قدر كه عذاب را از آنها برطرف مى‌كرديم تا يك مدتى عهد را مى‌شكستند پس ما هم از آنها انتقام كشيديم و آنها را غرق كرديم. (بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيٰاتِنٰا) چون اين‌ها آيات ما را تكذيب كردند. (وَ كٰانُوا عَنْهٰا غٰافِلِينَ‌)[٢] و از آيات ما در غفلت بودند.

انتقام بشرى و الهى

انتقام در مقابل عفو است. مثلا شخصى به ما بدى مى‌كند يك وقت است كه عفو مى‌كنيم و خشم خود را فرو مى‌بريم، كه فرو بردن خشم را كظم غيظ گويند. ممكن است حلم داشته باشيم و اوقاتمان تلخ نشود و جلوى غضبمان را هم بگيريم. اما گذشت نداشته باشيم و مى‌گذاريم تا سر فرصت پدر طرف را در

[١]. اعراف/ ١٣٣.

[٢]. اعراف/ ١٣٥-١٣٦.