تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣١٤ - توجيهِ ظلم، منطق دستگاه ظالم

اين اعتبارى و قراردادى است و حقيقت ندارد. زندگى اجتماعى يعنى يك نوع زندگى كه همه ناچارند باهم باشند و با هم كار كنند و نتيجه كار هم عايد همه شود. اين كه مى‌گوئيم همه كاركنند كار يا توليدى است يا خدماتى، كار توليدى مانند كشاورزى يا سنگ تراشى كه سنگ را از كوه مى‌آورند و روى آن كار مى‌كنند و قابل بهره‌بردارى مى‌نمايند و كار خدماتى مانند كار نيروهاى مسلح كه امنيت داخلى را حفظ مى‌كنند يا مملكت را از هجوم دشمن حفظ مى‌كنند، اين خدمت است مانند: قضات شرع يا پرسنل ژاندارمرى كه كارشان خدماتى است.

زندگى اجتماعى چيست‌؟

جامعه هم بايد توليد داشته باشد هم به آن خدمات داده شود تا بتواند به حيات خود ادامه دهد. منظور از زندگى اجتماعى اين است، نه اين كه بدن‌ها و اجسام در يك محل جمع شوند، مثلاً چون انسان اهل انس است (بعضى گفته‌اند كه لغت انسان از انس است) مايل به ديگران باشد، با آنها غذا بخورد و سر يك سفره بنشيند. منظور اين نيست اين نوع زندگى اجتماعى در حيوانات هم هست مانند: حركت دسته جمعى كلاغ‌ها بلكه منظور از زندگى اجتماعى اين است كه چون انسان‌ها احتياجات زندگيشان خيلى زياد است. يك نفر به تنهائى نمى‌تواند همه آنها را تأمين كند. مثلاً خود هم نجار باشد، هم نانوا و هم قصاب. حيواناتى كه مانند نحل يعنى زنبور عسل و يا مورچه زندگى اجتماعى دارند، كم يا زيادشان داراى زندگى يك نواختى هستند، با آن كه زندگى آنها كاملاً دقيق است ولو تغييرى در آن رخ نمى‌دهد ولى انسان چون در علم پيش مى‌رود به زندگى خود قناعت نمى‌كند و مى‌خواهد از علم خود و اِزدياد آن در زندگى بهره بردارى نمايد.