تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٨٦ - گفتگوى موسى و فرعون

مى‌فرمايد: بله اين‌كار انجام شد و من اين‌كار را كردم در حالى كه متحيّر و سرگردان بودم. ضالّ و مادّه‌ى ضلالت به معنى گمراهى است، اما در اينجا به معنى سرگردانى و تحيّر است چون انيباء هيچ‌گاه حتّى قبل از نبوتشان هم اهل شرك و بت پرستى نبودند. حضرت موسى قبل از اين‌كه به پيامبرى برسد از وضعِ موجود جامعه‌ى زمان خود و ظلم فرعونيان نسبت به بنى‌اسرائيل ناراحت بود و آرزو داشت كه اى‌كاش خداوند به يك راهى هدايت مى‌كرد و او مى‌توانست اين وضع را تغيير دهد و حالت حضرت موسى يك سرگردانى بود كه به عنوان ضال از آن نامبرده شده. (فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمّٰا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْماً وَ جَعَلَنِي مِنَ اَلْمُرْسَلِينَ‌)[١] از آنجا كه ديدم اوضاع خطرى است (بعد از آن واقعه) از دست شما فرار كردم پس خدا به من مقام حكم (مقام نبوت) داد و مرا از مرسلين قرار داد. (انبياء علاوه بر اين‌كه نبى هستند حكومت و فرمانروائى بر مردم را نيز از نظر حكم خداوند دارند) (وَ تِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهٰا عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرٰائِيلَ‌)[٢] در اينجا حضرت موسى عليه السلام يك صحبت بسيار عميق دارد، مى‌فرمايد: اى فرعون تو بدوش من منت مى‌گذارى كه ترا بزرگ كرده‌ام، اين درست امّا اين هم از بد روزگار بود كه زير سر خودت بود. تو زور مى‌گفتى و براى ترس از دست دادن قدرت و حكومت بنى‌اسرائيل را ذليل مى‌كردى و بچه‌ها را مى‌كشتى و چون اين وضع را پيش آوردى مادرم ناچار شد كه بخاطر حفظ جانم مرا به دريا بسپارد، و من در خانه شما بزرگ شوم والا چرا نبايد من آزادانه در آغوش خانواده خودم بزرگ شوم و

[١]. همان/ ٢١.

[٢]. شعراء/ ٢٢.