تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣١٧ - افزايش احتياجات در پرتو پيشرفت علم

اميرالمؤمنين عليه السلام در نامه‌ى خود به مالك اشتر مى‌فرمايد:

«فَالْجُنُودُ بِإِذْنِ اللَّهِ حُصُونُ الرَّعِيَّةِ وَ زَيْنُ الْوُلَاة؛[١] لشگريان (نيروهاى مسلح) دژهاى رعيت و اعتبار و زينت حكومت‌ها هستند».

مالكيت حقيقى خداوند

اكنون در اين زندگى اجتماعى كه همه بايد كار كنند تا اجتماع و زندگى افراد آن اداره شوند، گاهى ناچار مى‌شويم كه ملكيت را اعتبارى كنيم. اين كه حضرت موسى عليه السلام به بنى‌اسرائيل مى‌فرمايد:

«إِنَّ الْأَرْض للَّهِ‌» در اينجا در ادبيات عرب، حرف لام را لام ملكيت مى‌گويند يعنى: زمين مال و ملك حقيقى خداست مالكيت خدا حقيقى است و اگر مى‌گوئيم اين كتاب مال من است. اين مال و ملك بودن قراردادى و اعتبارى است و ملك خدا بودن زمين از اين قبيل نيست. همان‌طور كه وقتى مى‌گوئيم ما مالك چشم خودمان هستيم. اين چشم از وجودمان جدا نيست و طفيلى و جزئى از وجود ماست و مالكيت ما نسبت به آن، حقيقى اين. (گرچه آن‌هم متعلق به خداست) عالم هستى همه و همه ملك خداست و طفيلىِ وجود حق است.

كِبر و كوچك شمردن گناهان

در اينجا به عنوان تذكر يك حديث اخلاقى عرض مى‌كنم: پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به حضرت ابوذر غفارى مى‌فرمايد

«يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ الْحَسَنَةَ فَيَتَّكِلُ عَلَيْهَا وَ يَعْمَلُ الْمُحَقَّرَاتِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ هُوَ (عَلَيْهِ غَضْبَانُ‌)»[٢] اى ابوذر بسا

[١]. نهج البلاغه، نامه‌ى ٥٣.

[٢]. بحار، ج ٧٤، ص ٧٩.