تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٠١ - بت پرستى بنىاسرائيل و ادعاى خدائى فرعون

خداوند هر كدام از موجوداتش را يك جور خلق مى‌كند، انسان‌ها را يك‌جور، حيوانات را يك‌جور و درخت‌ها را هم يك‌جور ديگر. اما كار خداوند فقط به خلقت موجودات ختم نمى‌شود (ثُمَّ هَدىٰ‌) خداوند بعد از خلقتِ موجودات آنها را هدايت مى‌كند زيرا خداوند دو جور هدايت دارد: يكى هدايت تكوينى و ديگرى هدايت تشريعى. هدايت تكوينى مثل اين كه: انسان ابتدا به صورت نطفه در رحم مادر قرار مى‌گيرد و كم كم تكميل مى‌شود، تا وقتى كه خلقتش تمام شد به دنيا مى‌آيد در دنيا كم كم چشم‌هايش باز مى‌شود، گوشش شنوا مى‌گردد و ادراك پيدا مى‌كند. يا مثلاً وقتى كه دانه در داخل زمين قرار گرفت با استفاده از ذخيره‌ى داخل خودش شروع به رشد كرده و ريشه پيدا مى‌كند، بعد اين ريشه‌ها با جذب آب و موادّ غذائى از دل زمين بيشتر رشد كرده و ساق گياه سر از خاك بر مى‌دارد و كم كم تبديل به يك گياه كامل يا يك درخت مى‌شود. طى تمام اين مراحل با هدايت تكوينى الهى صورت مى‌گيرد. و هدايت تشريعى اين است كه خداوند با دادن عقل به انسان و فرستادن انبياء و كتاب قانون انسان را به‌سوى كمال هدايت مى‌كند. وقتى كه حضرت موسى عليه السلام خدا را اين چنين كه گذشت وصف مى‌كند، فرعون مى‌فهمد كه همه مردم گذشته و حال و آينده بايد آن خدا را عبادت كنند ايرادى مى‌گيرد و آن اين است: (قٰالَ فَمٰا بٰالُ اَلْقُرُونِ اَلْأُولىٰ‌) فرعون مى‌گويد: خوب موسى بگو ببينم اين همه مردم از اول دنيا آمده‌اند و مرده‌اند و رفته‌اند و تا حالا كه تو آمده‌اى با يكتاپرستى مخالفت كردند، چطور مى‌شود اين‌ها را كه مرده‌اند و بدنشان پاشيده شد و هر ذره‌اى از آن يك جا پرت شده و افتاده جمع آورى كرد؟. در اينجا جوابش اين است كه اگر تو مى‌خواستى آنها را جمع آورى كنى نمى‌توانستى زيرا ذرات آنها از نظر تو غايب هستند و تو به آن علم