تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٦٨ - خداوند قادر بر ممكنات است

خداوند قادر بر ممكنات است

مى‌گوييم نه اين‌كه خداوند نمى‌تواند نه، چون قدرت او بى‌نهايت است، بلكه خدا قدرت دارد آنچه را شدنى است انجام دهد. امور نشدنى و ممكن انجام پذير نيست و ارتباطى به اين‌كه كسى هست كه قدرت تام و تمام داشته باشد يا نه ندارد ٥ ٣ * ٢ نشدنى است نه اين‌كه در دنيا سرمايه نداريم ٣ * ٢ را ٥ كنيم. خداوند قدرتش بى‌نهايت است هر چيزى را مى‌تواند بوجود بياورد البته چيز را نه ناچيز را به هرجهت معجزه امر محال و نشدنى نيست كه مثلاً بگوئيم: دنياى به اين بزرگى را درشيشه كوچكى جاى دهند بطورى كه دنيا كوچك نشود و شيشه هم بزرگ نگردد، اين نشدنى است

گاهى از امام صادق عليه السلام يا امام ديگرى اين سئوال را مى‌كردند كه آيا خدا مى‌تواند دنيا را در تخم مرغى جا بدهد؟ حضرت فرمود: اين كوه و دشت و صحرا اين‌ها همه در عدسى چشم تو جمع شده‌اند و اين جواب براى قانع كردن آنها بود چون حقيقت ديدن عبارت است از برخورد نور با جسم و انعكاس آن در چشم انسان كه پس از عبور از مردمك و عدسى چشم، تصوير اجسام روى قسمتى از چشم به نام شبكيه (يا نقطه كور) تشكيل مى‌شود و مغز بوسيله اعصاب بينائى، واقع آن جسم را درك مى‌كند و اين تصوير است نه واقع شدن عين اجسام بزرگ در مردمك كوچك چشم. به هر جهت معجزه معنايش نشدنى‌ها نيست و اگر گفتيم خدا قدرت دارد، قدرت بر چيز دارد نه قدرت بر ناچيز و به اصطلاح علماء قدرت بر ممكن ذاتى دارد و مثلاً بر جمع كردن دو نقيض مثل بود و نبود، قدرت ندارد چون امكان ذاتى ندارد. اما شدنى‌ها هم علت مى‌خواهد، يعنى براى شدن يك چيز بايد اسبابش فراهم بشود. چيزهائى‌كه در دنيا واقع مى‌شود يك جريان عادى است كه بر طبق جريانات عادى بوجود مى‌آيند. مثلاً اگر بخواهيد يك هكتار زمين پر از گل داشته باشيد اين شدنى است، منتها بايد سال‌هاى زياد