ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٤ - فلقد استرجعت الوديعة الرهينه،
گويا امام (ع) به اين سخن آن ضايعه اسفناك را به ياد مىآورد تا تسكينى براى مصيبت تازهاش باشد.
فَ إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ، منظور از ذكر اين جمله، اين كلام خداست:
«وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ [١].»
(٤٩٠٥٢- ٤٩٠٤٧)
فلقد استرجعت الوديعة ... الرّهينه،
در اين عبارت دو كلمه وديعه: امانت و «رهينه»: گروگان، را، براى نفس استعاره آورده است.
در مناسبت استعاره كلمه وديعه دو احتمال است: ١- آن كه ارواح در اين بدنها، از آن نظر كه بايد در حفظ آن كوشش شود تا به سوى صاحب خود برگردند، مانند امانت هستند. ٢- احتمال ديگر: از اين كلمه همان چيزى اراده شده است كه ميان مردم مشهور است، يعنى زن در پيش مرد امانت است، چنان كه مىگويند: «زنها امانتهاى ارزشمندى مىباشند» [٢].
مناسبت استعاره كلمه الرهينه آن است كه تمام نفسها در گرو وفاى به عهدى مىباشند كه با خداى خود داشتهاند. و آن پيمانى است كه در هنگام فرود آمدن از جهان معقول به عالم محسوس از او گرفتهاند كه به سوى او برگردند، در حالى كه از خشم او در امان باشند و به اوامر او، عمل كند و از غضب او در امان باشد و از راهى كه پيامبر براى آنها معين كرده منحرف نشوند.
اگر به اين پيمان وفا كند از گروى در مىآيد و پاداش او چند برابر مىشود چنان كه خداى تعالى مىفرمايد: «إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ [٣]» ولى اگر پيمان را شكست و مرتكب معاصى شد در گرو عمل
[١] سوره بقره (٢) آيه (١٥٥) يعنى: صابران را مژده آسايش از آن سختيها بده، آنان كه چون به حادثه سخت و ناگوارى دچار شوند صبورى كنند و گويند: ما از خدائيم و به سوى او باز خواهيم گشت.
[٢] النساء و دائع الكرام
[٣] سوره الفتح (٤٨) آيه (١٠) يعنى: هر كس به عهدى كه خدا با او بسته وفا كند پاداشى بزرگ به او عنايت مىفرمايد.