ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٢٧٠ - ١ - ما وحده من كيفه،
١- كيفيات مخصوص به كميّات كه داراى سه بخش است:
الف- مربوط به شكل و سطح است مثل مثلّث بودن و مربع بودن و غير اينها ...
ب- ويژگيهاى خطها مثل كج و راست بودن.
ج- صفاتى كه اختصاص به شمارهها و اعداد دارد مانند زوج يا فرد بودن.
٢- كيفيات محسوسه، از قبيل رنگها، مزهها، سردى و گرمى و اين قسم نيز داراى دو بخش مىباشد:
الف- كيفيات راسخه كه تا وقتى محلّش وجود دارد آن نيز وجود دارد مانند زردى طلا و شيرينى براى عسل و اين بخش را به دو دليل كيفيت انفعالى نيز مىگويند، يا به اين سبب كه حواس را تحت تاثير قرار داده و منفعل مىكنند و يا به واسطه اين كه محل و موضوعهاى خود را منفعل مىكنند.
ب- راسخ و دائمى نيستند بلكه دير يا زود از بين مىروند، از قبيل سرخى صورت شخص شرمسار و اينها را نيز انفعال مىگويند زيرا موضوعاتشان به سرعت تحت تأثير واقع شده و تغيير حالت مىدهند.
٣- كيفيات نامحسوس داراى بخشهاى مختلفى مىباشند:
الف- استعدادهايى كه در بعضى موجودها منشأ كمال واقع مىشوند از قبيل استعداد براى مقاومت و دفاع در برابر دشمن.
ب- كيفياتى كه موجب انفعال در جهت كمال باشد كه قوه طبيعى نيز ناميده مىشود و مثل هميشه سالم و سخت بودن.
ج- استعداد بعضى نقيصهها مانند آمادگى براى زود باورى و زود تحت تأثير هر چه واقع شدن كه اين بخش را ضعف هم مىگويند.
د- و يا آنچه كه باعث ضعف و ناتوانى در نيروهاى طبيعى مىباشد مثل هميشه بيمار يا بيمار گونه بودن.