ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٢٢٦ - شرح
مىباشد، در اين مورد امام (ع) حدوث آفرينش را دليل بر دو امر دانسته است:
الف- بر قديم بودن ذات حق تعالى. ب- بر اصل وجود و هستى خداوند، و شرح اين مطلب در خطبه ١٥١ ذيل الحمد للَّه دال على وجوده بخلقه ... ذكر شد [١]، جز آن كه در آن جا، هستى آفريدهها را دليل بر وجود خدا دانسته، ولى در اين خطبه حدوث آنها را دليل قرار داده است و چون هستى ممكنات دليل بر هستى صانع آنها مىباشد. پس سزاوار است كه حدوث آنها دليل بر قدم حق تعالى باشد قديم بودن و ازليّت براى خداوند به يك معناست.
(٤٠٣٢٠- ٤٠٣١٤) ٦- شبيه و مانندى براى او نيست زيرا همانندى ويژه آفريدههاى وى است، اين مطلب نيز در بيان خطبه نام برده فوق به تفصيل شرح شده است.
(٤٠٣٢٤- ٤٠٣٢١) ٧- خداوند در وعدههاى خود صادق استيعنى آنچه در كتابهاى پيامبرانش خبر داده در تحقق آن شكّى نيست خواه مربوط به امور دنيا باشد چنان كه وعده نصرت به پيامبر و يارانش داده كه مىفرمايد: «وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها [٢] ...» و نيز وعده داده است كه آنان را در زمين خليفه قرار دهد:
«وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ [٣].» و خواه مربوط به آخرت باشد چنان كه بندگان صالحش را وعده بهشت و ثواب جزيل داده است، و خلف وعد كذب است و آن هم بر خداى متعال محال است چنان كه در قرآن مىفرمايد: «إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ^ [٤].»
[١] صفحه ٢٢٨، ج ٣.
[٢] سوره فتح (٤٨) قسمتى از آيه (١٩)، يعنى: خدا به شما نويد داده است كه غنيمتهاى فراوانى به دست آوريد.
[٣] سوره نور (٢٤) قسمتى از آيه (٥٤)، يعنى: خداوند به كسانى از شما كه ايمان آورده و عمل صالح انجام دادهاند وعده داده است كه آنان را در روى زمين خليفه قرار دهد.
[٤] سوره رعد (١٣) قسمتى از آيه (٣٠)، يعنى: بدرستى كه خداوند خلف وعد انجام نمىدهد.