ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٢٥٨ - دعا كل طائر باسمه،
موجودات بر دو نوع است، تصرف عام كه همان اصل آفرينش است، همه را از كتم عدم به عرصه وجود در آورده و سپس به فنا و زوال رهسپارشان مىكند، و تصرف خاص آن است كه هر فردى را در مسير خاصش راهنمايى مىكند و آنچه مايه امتياز او بر ديگران است به وى عطا مىكند خداوند شماره موهاى پر مرغان و عدد نفسهاى آنها را مىداند، و اين نشانهاى از تسخير و تصرف عامّ علمى وى در پرندگان است زيرا داشتن پر، و نفس كشيدن در همه پرندگان وجود دارد و اين جا چه در، دريا و چه در خشكى، بر روى پاهايشان نگه داشته است و اين اشاره به تصرف و علمى است كه ناشى از قدرت كامله الهى مىباشد، و اندازهگيرى خوراكيها و تعيين آنچه به صلاح آنهاست همه تحت قدرت و علم خداوند متعال است، خلاصه اين كه تعيين اندازهها و آماده كردن آنها در مرحله آفرينش به اعتبار قدرت او و دانستن شماره افراد و اجناس موجودات و خاصّه پرندگان در رابطه با علم حق تعالى مىباشد.
(٤٠٩١١- ٤٠٩٠١)
فهذا غراب ... نعام،
در اين قسمت انواع مختلف پرندگان را نام مىبرد، منظور از واژه اجناس در اين جا، جنسهاى اصطلاحى و منطقى نيست بلكه مراد معناى لغوى آن است كه شامل نوع منطقى مىشود، و حضرت در هر دو قرين از اين چهار قسم، سجع متوازى را رعايت فرموده است (كه در پاورقى صفحه ١٤٢ آن را تعريف كرديم).
(٤٠٩١٩- ٤٠٩١٢)
دعا كلّ طائر باسمه،
فعل دعا، در اين عبارت، استعاره از امرى است كه خداوند براى تكوين و ايجاد شيئى صادر مىكند، زيرا ميان دعا و امر مشابهتى وجود دارد كه در معناى هر دو، طلب ايجاد شيء مطلوب نهفته است، چنان كه خداوند در قرآن مىفرمايد: «ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ، لَها: وَ لِلْأَرْضِ» [١]
[١] سوره فصّلت (٤١) آيه (١٠)، يعنى: ... پس به آسمان و زمين گفت: بشتابيد، با شوق و رغبت يا جبر و كراهت، آنها در پاسخ گفتند: با كمال شوق آمديم ...