ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٢٥٠ - فانظروا المختلفات،
٣- آب و سنگ كه اوّلى در نهايت نرمى و لطافت است و دومى، بر عكس، بسيار زبر و سخت با آن كه اغلب آبها از دل سنگ بيرون مىآيد، و نيز آثار سودمند و يا زيانبارى كه در اين دو مادّه متخالف، براى مخلوقات ديگر وجود دارد، قرآن در اين زمينه نيز موارد مختلفى را بيان فرموده و از جمله آنها اين آيات است كه هم در باره اهميّت آب و فوايد آن است و هم روياندن گياهان و درختان و ميوهها و موارد استفاده از آنها را بيان فرموده است: «قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ ... مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ»^ [١] و در جاى ديگر مىفرمايد: «... أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ...» [٢]
٤- يكى از مواردى كه حضرت توجّه به آن فرموده است، شب و روز مىباشد كه چگونه پشت سر همديگر مىآيند و با اختلاف كوتاه و بلند مىشوند، و همچنين منافعى كه بر وجود هر يك از آنها بار مىشود كه پروردگار سبحان از آن ياد فرموده است: «وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً ... أَلْفافاً.» [٣]
٥- موضوع پنجم دريا و جوش و خروش آن و فوايد و منفعتهايى كه از آن نصيب ديگران مىشود چنان كه خداوند مىفرمايد «مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِ ...
يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ.» [٤]
[١] سوره عبس (٨٠) آيه (١٦ تا ٣١) يعنى: كشته باد انسان بىايمان، تا چه حد كفر مىورزد ... تا شما و حيوانهايتان از آن (درختها و ميوهها كه به سبب آمدن باران (آب) روييده و رشد كردهاند) بهرهمند شويد.
[٢] سوره زمر (٣٩) آيه (٢٠) يعنى: خداوند از آسمان آب فرستاد، پس آن را به عنوان چشمهها در زمين جارى كرد.
[٣] سوره النباء (٧٨) آيه (٩ و ١٠) يعنى: شب را وسيله پوشش و روز را وقت تحصيل معاش، قرار داديم و باغهاى پر درخت پديد آورديم.
[٤] سوره الرحمن (٥٥) آيه (١٨ و ٢١) يعنى: دو دريا را به هم درآميخت تا مختلط شدند ... از آن دو دريا، لؤلؤ و مرجان بيرون مىآيد.