شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٧٨ - فصل چهارم احياء معرفت دينى

دينى , ٤ توليت دينى

معناى ولايت دينى آن است كه مبدء خاصى ولى تنظيم دين و تدوين قوانين و مقررات و شرايع و مناهج آن باشد و در برابر مصالح و مفاسد چيزى را كم كند يا بيافزايد و مطلبى را مورد عزيمت يا رخصت قرار دهد و مانند آن , كه اين كار مخصوص خداى سبحان است و هيچكس ولى دين نخواهد بود , و عهده دار اثبات اين مطلب كتابهاى فلسفى و كلامى است

معناى قلمرو دينى همانا تحديد حدود و تعيين مرزهاى ره آورد انبياء است به اين معنا كه آيا ارمغان پيامبران فقط تعيين تكاليف عبادى , دستورهاى اخلاقى , وظايف حقوقى و بيان حد و تعزير متخلف از تكليف و حقوق است و درباره مسائل علمى و جهان شناختى و فنون سياسى , نظامى , اقتصادى , جامعه شناسى و مانند آن مبنائى ندارد , يا آنكه دين مجموعه وظائف و اصول علمى و عملى است كه همه ارزشها و دانشهاى مورد نياز بشر را به همراه داشته و حداكثر پيام را آورده است ؟

دين نه تنها تشويق به فراگيرى علوم را عهده دار است , و انسان هاى مستعد را به تحصيل كمال هاى علمى ترغيب مى نمايد , بلكه علاوه بر آن خطوط كلى بسيارى از علوم را ارائه كرده و مبانى جامع بسيارى از دانش هاى تجربى , صنعتى , نظامى و مانند آن را تعليم داده است

ضرورى است در استناد يك مطلب به دين و دينى دانستن آن به اصلى مهم عنايت شود و آن اين است كه گاهى يك مطلب با همه مشخصات و ويژگيهاى ريز و درشتش در متن دين مى آيد , مانند عبادت هاى توقيفى كه همه فرايض و سنن بلكه آداب و گاهى اسرار آنها بصورت صريح يا ضمنى يا التزامى در كتاب و سنت معصومين ( ع ) آمده است , و گاهى مطلبى به صورت يك اصل كلى و جامع كه مبين قاعده اى علمى و اصل تجربى , فلسفى و مانند آن است بدون آنكه حدود و قيود و