شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢٦٠ - بازيگرى و تماشا

تماشاچى , بازيگر در چهارچوب قواعد بازى رفتار مى كند , داور به صحنه بازى نگاه كرده و درباره چگونگى رفتار بازيگران از جهت مطابقت با قواعد بازى و عدم مطابقت با آن و يا از ديدگاهى برتر در مورد سر پيروزى و يا شكست بازيگران داورى مى كند , و اما تماشاچى تنها به نظاره بازى پرداخته و از تصورات خود لذت مى برد و گاه نيز به تشويق بازيگر و به كف زدن و سوت كشيدن و هوار كردن مشغول مى شود پس شان بازيگر غير از تماشاچى و نقش تماشاگر غير از برنامه داور است تماشاگر تنها ناظر است و از نظر خود لذت مى برد و هيچ نفى و اثبات و تحليلى را عهده دار نيست و جايگاه تماشاگران محل قضا و داورى هم نمى باشد , يعنى نه خود داورند و نه مورد داورى داوران قرار مى گيرند

ناتمامى تشبيه علوم درجه دوم و عالمان آن علوم به جايگاه تماشا و تماشاگران از اين جهت است كه علوم درجه دوم صحنه داورى است و عالمان درجه دوم به قضا و داورى پرداخته و بلكه در داورى خود قصد اصلاح بازى و روش بازيگران مى نمايند

بنابراين شايسته آن است كه به جاى تمثيل علوم درجه اول و درجه دوم به بازيگرى و تماشا از دو اصطلاح ديگرى كه فاقد بار منفى فلسفى بوده و داراى پيامى وزين و استوار است استفاده كنيم و آن دو اصطلاح دعوا و قضا است , يعنى به جاى آن كه علوم درجه اول را صحنه بازى خوانده و عالمان درجه اول را بازيگران رشته هاى مختلف و عالمان درجه دوم را تماشاگران بازى بدانيم , علوم درجه اول را صحنه تضارب حق و باطل و عالمان درجه اول را مدعيان و منكرانى كه بر حق و يا بر باطلند و علوم درجه دوم را صحنه قضا و داورى و