شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٧٦ - فصل چهارم احياء معرفت دينى

آن را خدشه دار كرده است

٤ آوردن داستانهاى شگفت انگيز صوفيانه كه مورد قبول اكثر خردمندان فرزانه نيست ( ٣٥ )

سعى بليغ ملا محسن فيض ( ره ) ( متوفى ١٠٩١ هق ) در تهذيب احياء به تقويت نقاط چهارگانه و مانند آن مصروف شد كه به نوبه خود در اين كار توفيق يافت

غرض آنكه محور احياء العلوم غزالى همانا طرح علم آخرت و ترويج فضائل نفسانى و تحصيل علم نافع و عمل قربى بود , و مدار احياء فيض نيز همين محور بود , و هر دو در محدوده خاص گام برداشتند و كارى به بخش هاى ديگر از علوم اسلامى نداشتند عده اى هم كه داعيه اصلاح داشته اند متاسفانه معارف غيبى و جريان تجرد روح و تخليه از رذائل و تحليه به فضائل و سائر مراتب عقل نظرى و عملى را از نظر مستور كرده اند

مقام دوم , يعنى احياى معرفت دينى خواه در بخش معارف غيبى و اخلاقى و حقوقى و فقهى و تفسيرى و خواه در بخش علم , صنعت , تمدن و مانند آن واقعيت اين است كه در كار ما مسلمانها خللى هست كه از علم و صنعت و تمدن جديد عقب مانده ايم و بايد در پى علاج برآييم براى درمان درد هم نمى توان اقدامى كرد مگر اينكه پيشتر خود درد را شناخته باشيم كه از كجا مى آيد و جنس و طبيعتش چيست

بى ترديد تحقق اين آرزو در گرو دو ركن مهم است : يكى احياى معرفت تمام آنچه دين آورده است و ديگرى تحقق بخشيدن به همه آن معارف تا دين در اثر وجود كامل علمى و وجود تام عملى مايه حيات جامعه انسانى گردد , و آنان را هم به فضائل نفسانى آراسته كند و هم از علم و صنعت و تمدن بهره مند نمايد

هرگاه سخن از احياى دين مطرح مى شود , منظور احياى وجود