شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٧٥ - فصل چهارم احياء معرفت دينى
غزالى در ديباچه احياء العلوم انگيزه نگارش چنين كتابى را به اين شرح بيان مى كند
[ عالمان دين كه وارثان پيامبران بوده اند رحلت نموده اند , و غير از مترسمان شيطان زده و طغيان خورده كسى نمانده و لذا دانش دين كهنه شده و چراغ هدايت خاموش گشته است و كسانى كه جز بر آثار و رسوم بجا مانده از عالمان دين سرمايه اى ندارند چنين به مردم وانمود كرده اند كه علم فقط در سه رشته خلاصه مى شود
يكى فتواى حكومتى كه مشكل قضاء داوران محكمه را جهت فصل خصومت بين متهارشان و متهاوشان فرومايه حل كند , و ديگرى جدال كلامى و مانند آن كه صبغه اى جز فخرفروشى و جاه طلبى و رقيب اندازى ندارد و سوم سجع مزين واعظان به منظور جذب عوامانه توده ناآگاه
سر حصر دانش در اين سه رشته اين است كه آنان دام حرام و تور حطام دنيا را در غير اينها نمى يابند , و اما علم آخرت كه سيره سلف صالح بر آن بود و خداوند سبحان آن را فقه , حكمت , ضياء , نور , هدايت و رشد ناميد فراموش شده , و اين شكاف , خطر ويرانى جدار دين را در پى دارد , لذا تحرير اين كتاب را احياء علوم دين ديدم و به آن اقدام نمودم] ٣٤ ) )
غزالى بارزترين شاخص هاى نفاق را كه امر به منكر و نهى از معروف است در آنها ديد و براى تقديس اين وظيفه الهى اقدام كرد ملامحسن فيض ( ره ) اصل كار را پسنديد و كتاب غزالى را نسبتا جامع يافت , ليكن نقاط ضعف آن وى را بر انگيخت تا احياء العلوم را تهذيب بلكه احياء نمايد و به زعم وى آن نقاط ضعف عبارت است از :
١ ترك ركن عظيم ايمان كه معرفت اهل بيت عصمت ( ع ) مى باشد
٢ ابتناء مطالب آن مخصوصا فن عبادات بر اصول و مبانى عامى و فاسد و بدعت هاى كاسد
٣ نقل بسيارى از روايات از راويان مشهور به دروغ و افتراء كه وثوق