شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٧٢ - علم و دين

نكته ديگرى كه بايد توجه شود اين است كه دينى بودن يك علم غير از قربى بودن , تعبدى بودن و عبادى بودن آن است بنابراين نماى موضوعاتى كه خارج از حوزه امور تعبدى و عبادى است مى توانند در حوزه علوم دينى قرار گرفته و در نتيجه به تفصيلى كه از اين پس خواهد آمد بدون آن كه مانعى براى نقد پذيرى آنها وجود داشته باشد , مى توانند از تقدس علوم دينى نيز برخوردار گردند

غرض آنكه آيات ناظر به تكوين همانند آيات راجع به تشريع مى توانند مباحث مبنائى را تغذيه كنند تا متخصصان رشته هاى گوناگون تكوين همانند تشريع به استنباط فروع و رد آنها به اصول و تطبيق آن اصول بر فروع فراوان بپردازند و همانطورى كه بحث پيرامون فقه , اصول فقه و مانند آن تطوراتى را بهمراه دارد بحث درباره علوم عقلى , تجربى و مانند آن نيز اطوارى را بهمراه دارد يعنى در استظهار , استناد , قداست كه درجات بهم پيوسته در علوم دينى اند فرقى بين آيات تكوين و تشريع نيست , به عنوان مثال از دو آيه[ اوفوا بالعقود

] مائده

١ يا[

و ما كنا معذبين حتى نبعت رسولا

] اسراء

١٥ يكى ناظر به احكام فقه و ديگرى راجع به مسائل اصول فقه است و در

اين دو علم سه مطلب بهم پيوسته وجود دارد اول درجه استظهار , از يقين يا ظن يا احتمال مرجوح و دوم استناد به دين , سوم قداست آن محتوى يعنى اگر استظهار بنحو قطع بود استناد آن محتوى به دين بطور قطع خواهد بود و قداست دينى آن هم بنحو قطع خواهد بود چون سخن خدا و وحى الهى است و اگر استظهار در حد مظنه بود استناد آن محتوى به دين به نحو ظن است نه قطع و قداست دينى آنهم مظنون است نه مقطوع و همچنين درباره احتمال مرجوح و در اين جهت هراسى از