شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢٦٢ - داوريهاى درجه نخست و داوريهاى معرفت شناسى

در مى آيد , برخى در اين صحنه عالما عامدا مغالط غير خويش اند و خود مى دانند حق با آنها نيست و قصد تهاجم و تجاوز مى نمايند و برخى ديگر به پندار اين كه حق با آنهاست به انكار حق جمعى ديگر مشغول مى گردند و اين را نيك مى پندارند[ هم يحسبون انهم يحسنون صنعا

در هر علم راه و ابزارهاى خاصى براى تشخيص صواب از خطا وجود دارد كه طريق گذر از سفسطه به علم است , و در صحنه نزاع دانش پژوهان مى كوشند تا با استفاده از راه و ابزارهاى مخصوص هر علم راى صواب را بدست آورد , و از راههاى غلط و خطا دورى گزينند و داورانى كه در درجه دوم ناظر نزاع و درگيرى عالمان علوم نخستين بوده و مسير بسط و توسعه علم را كه با كاستى گرفتن جهل و افزايش دانشهاى پيشين قرين است مشاهده مى نمايند , در محدوده نظر خود به داورى مى پردازند

نكته اى كه نبايد از نظر دور بماند اين است كه داورى و قضاء عالمانى كه ناظر علوم نخستين اند , هرگز در رديف نزاع و داورى عالمانى كه در درجه نخست هستند , قرار ندارند

به عنوان مثال اگر در علم نخست , نظير فقه , از احكام مربوط به آب چاه بحث شده و فتاواى مختلفى در طول زمان داده شده باشد , فقيهان با ميزان و روش خاص خود به نقد و بررسى گفتار يكديگر پرداخته و از اين طريق به صحت و سقم نظر خود يا ديگران پى مى برند و ليكن داورى كه در رديف بعد نظير معرفت شناسى , به