شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢٩ - چند تذكر

بر عهده عالم مربوط به همان علم است

تجرد و ثبات معرفت دينى

با نفى نسبى بودن داورى مجتهدان و دين شناسان دائر بين نفى و اثبات مى باشد شناخت نظر صحيح از خطا بر عهده معرفت شناس نيست مجتهدين به تناسب نيازهاى زمان به احكام ثابت و الهى موضوعات پى مى برند

تقدس و حريم معرفت دينى

بر اساس نسبيت فهم فتاوى فقهى به دليل بشرى بودن فاقد تقدس مختص به كلام الهى هستند قوانين و مقررات بشرى فاقد قداست الهى است فهم قوانين بشرى مقدس نيست در صورتى كه فهم مراد شارع ممكن باشد فهم فقيه گرچه بشرى است و ليكن فتوى و مفهوم او الهى و مقدس مى باشد با نفى نسبيت معرفت شناس نمى تواند فتاوى فقها را به نحو يكسان بشرى و غير مقدس بداند تشخيص خطاى فتوى بر عهده مجتهد است در دوران فتواى صحيح بين چند فتوى معرفت شناس موظف و مكلف شرعى است كه حريم تقدس فتوى را در صورت امكان با احتياط عملى وگرنه با احتياط علمى حفظ نمايد مقررات و احكام جزيى ولايى و قضايى مقدس است بى احترامى و رد حكم ولايى كفر و ارتداد عملى است رعايت حريم تقدس فتوى بر مجتهد نيز واجب است حكم قاضى حكم الهى است عدم نفوذ فتوى و حكم مجتهدى كه حريم حكم و فتوى خود را رعايت نمى كند

تقدس علوم طبيعى و زيستى

وحى و ادراك دينى در قياس با ادراك عقلى و حسى اشراف ادراك دينى نسبت به معرفت عقلى و حسى چگونگى استفاده ادراك مفهومى عقلى