شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٩٧ - علم و عالم

واقعيت ميزان و ملاكى نمى يابد , گاهى فايده و سود را ميزان تشخيص حق و باطل ميداند , و گاه عمل و آزمون را معيار تميز زشت و زيبا مى پندارد و گاهى ديگر به صرف فرضيه بسنده مى كند , و در نهايت هم آن را خارج از دسترس خود مى بيند , چنين شخصى انديشه و تصميمش انديشه و تصميم شيطان است , او يك روز به شرق مى گرايد و ديگر روز به غرب , و اين بدان دليل است كه در بازار طاغوت خريداران فراوانى وجود دارد , و لذا هر روز شيطانى بورس آن را مى چرخاند , اين چرخش و تبديل دائمى است كه دين فروشان اين بازار را خائف و نگران مى سازد , زيرا كه دين آنان از نوع ديانت فرعون است كه گفت[ انى اخاف ان يبدل دينكم او ان يظهر فى الارض الفساد

و راز دگرگونى اينگونه از انديشه ها و بينشها همانست كه فقط از نشاه كثرت روئيده و در همين محور نيز مى گردند و اگر از نشاه وحدت سهمى داشتند از تحير و تبدل رها شده به آرامش و ثبات بار مى يافتند

همانگونه كه در آغاز اين فصل اشارت رفت گروه دومى از انسانهاى دور مانده از فطرت هستند كه مى دانند غير از بدن و طبيعت روح مجرد و غير مادى وجود دارد , و مى دانند كه رابطه روح با بدن رابطه حلول و اتحاد نبوده بلكه رابطه تدبيرى است و حتى از شهود و حضور نيز مستظهرند , ليكن بعد غير مادى وجود خود را امر مجردى مى دانند كه جداى از ديگر معقولات است و اين بدان دليل است كه از مشاهده نفخه الهى و امتداد آن محروم مانده و آن را حقيقتى جداى