شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٤٤ - مقدمه

جاهلى كهن حجاز در نهايت سختى و صعوبت بود , زمانى نيز در[ جنگ قلم] افشاى مغالطه مستور و تهاجم مستتر بيگانگان دينى برابر با ثوابى عظيم است , چون طرد باطل از هندسه سياه جاهلى جديد بشدت دشوار خواهد بود لذا مرحوم بوعلى فرمود [ , ان الذى يغلب على الباطل اصنع من الذى يغلب على الحق] ( ٨ )

البته هر كس در برابر حق قرار گيرد به فرموده كسى كه خود حق مدار است و هر جا حق باشد , اوست مصروع شده و با زمين برخورد مى كند[ : من صارع الحق صرعه ] ( ٩ )

فرزانگى هر فردى در زير زبان و بن بنان وى نهفته است چه , اگر زبان به سخن گشوده شود , ميزان خردمندى يا خامى صاحب زبان آشكار ميشود[ : المرء مخبوء تحت لسانه ] ( ١٠ ) , و نيز در زواياى قلم فرسايى و چهره نوشتار وى سعه و ضيق عقل او مشهود خواهد شد[ : عقول الفضلاء فى اطراف اقلامها ] ( ١١ ) و چون نوشتن دشوارتر از گفتن است , مكتوب نشانه قوى هوشمندى يا بى خردى كاتب بوده و پرده از فرزانگى يا فرومايگى او بر مى دارد[ : رسول الرجل ترجمان عقله و كتابه ابلغ من نطقه ] ( ١٢ ) [ , رسولك ميزان نبلك و قلمك ابلغ من ينطق عنك ] ( ١٣ ) از اين جهت بر نويسنده است كه هم قبل از نوشتن پيرامون اصل مطلب دقت كند و هم بعد از نوشتن در آن تجديد نظر نمايد تا قبل از امضاء آخر هرگونه نقص و عيبى از مطلب زدوده شود , چون امضاى زير مكتوب همانا امضاء خرد و عقل كاتب است پس اگر نويسنده بخواهد سند عقل و قباله قلب و منشور هوشش را ارائه كند , ناچار بايد بعد از مكتوب دوباره در آن بنگرد[ : اذا كتبت كتابا فاعدالنظر فيه قبل ختمه فانما تختم على عقلك ] ( ١٤ ) آرى , كتاب هر كسى نمونه عقل و دليل فضل اوست[ : كتاب الرجل عنوان عقله و برهان فضله ] ١٥ ([ , كتاب المرء ( الرجل ) معيار فضله و مسبار نبله ]( ( ١٦ )

و از آن جهت كه كرانه علوم و معارف جهان ناپيدا بوده و بشر محدود