یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٥ - عدالت اجتماعی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٢٧٥

علت نفوذ مواعظ امثال سعدی:

چرا در پندهای سعدی و مولوی و امثال اینها اثر و نفوذ خاصی است؟ زیرا متکی به عقیده و ایمان است، یعنی اولًا خود گوینده دارای ایمان بوده است و ثانیاً متکی به منطق ایمان است.

داستان «طهّرنی»:

در صدر اسلام مسجد و نماز و قضاوت و جهاد و اصلاح امور اجتماعی همه با هم توأم بود، تشکیلات طویل و عریض نبود اما نتیجه و اثر بود. زن یا مردی میآمد [و میگفت:] یا رسول اللَّه طهّرنی.

هرچه رسول خدا یا علی مرتضی میخواستند به بهانهای آن را رد کنند، او نمیپذیرفت. رجوع شود به اخبار مربوط به این مطلب در کافی جلد ٧، صفحات ١٨٦- ١٨٨.

از جمله مسائل مربوط به عدالت اجتماعی مسئله نفوذ سریع و عمیق و گسترش عجیب اسلام است.

راجع به اینکه علل این امر چیست، از چند جهت باید بحث کرد:

الف. اسلام چگونه و تحت چه شعاری و با ارائه چه هدفی عرب متفرق متشتت وحشی را جمع کرد و وحدت داد و از آنها نیرویی عظیم به وجود آورد که نه تنها غیر عرب نتوانست در برابر آنها مقاومت کند، خود اعراب نیز در برابر این نیرو تاب مقاومت نداشتند؟

ب. نیروی اعراب در اثر اتحاد و ایمان به هر درجه باشد، جای این سؤال هست: بالاخره آنها جماعت محدودی بودند، چگونه شد که دو امپراطوری بزرگ جهان آنروز در آنِ واحد از آنها شکست خوردند؟ آیا این دو امپراطوری دچار ظلم و فساد بودند یا نه؟

ج. چگونه شد که ملل مغلوب با اینکه طولی نکشید که نیروی نظامی اعراب رو به ضعف نهاد و با اینکه از ناحیه حکومتهای اموی و عباسی رنج میدیدند، نسبت به خود اسلام و نسبت به قرآن وفادار ماندند؟ با آنکه توانستند نیروی نظامی اعراب را درهم بکوبند و در جنگ ابومسلم و سپاه اموی آنها را درهم کوبیدند، فکر اینکه طوق اطاعت قرآن را از گردن دور کنند به دماغشان نیامد. همه کوشش آنها