یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٣ - شک

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٧٣

٣. یک منشأ شکها و شبههها، عقدهها و گرههاست که در دستگاه اندیشه پیدا میشود.

٤. خطبه نهج البلاغه: و انما سمیت الشبهة شبهة ...

٥. یکی دیگر از منشأهای شک و شبهه و وسوسه در امور دینی این است که پیغمبران حقایق را به صورت امثال میگفتند، زیرا پیغمبران با همه طبقات سر و کار داشتند و جواب یک عامی را هم مطابق فهم خود او میدادند. یک فرق انبیا و فلاسفه در همین است که فلاسفه با یک طبقه خاص، آنهم طبقه ممتاز از لحاظ فهم روبرو هستند و پیغمبران با عموم طبقات. نحن معاشر الانبیاء امرنا ان نکلم الناس علی قدر عقولهم. رجوع به ورقههای رهبری نسل جوان.

٦. هم انبیا و اولیا و هم علما همیشه مبتلا بودهاند به سؤالات بیجای مردم.

٧. سؤالات بیجا از قبیل سؤال از فلسفه جزئیات احکام و پرداختن به توجیه و تفسیر آنها و همچنین از اسرار قضا و قدر و جبر و تفویض درباره بسیاری از مردم و جزئیات تاریخ دینی از قبیل نام مادر موسی و نام سگ اصحاب کهف و اینکه رنگ لباس حضرت امیر در صفین یا جمل چه بوده و یا سؤال از اسم اسب حضرت امام حسین و غیره و همچنین سؤال از خصوصیات معراج.

٨. چیزهایی که سبب میشود سؤال بیجا کم شود:

الف. دین را از اساس و ریشه یاد گرفتن و معتقد شدن، همان طوری که در ورقههای اول الدین معرفته گفتهایم.

ب. شناختن افق دین که افقی بالاتر از افق محسوسات و مشهودات است و این خود به حس تعبد کمک میکند. روح تعبد جلو سؤال بیجا را میگیرد.

ج. عمل و آزمایش دینی. آدمی که به دین عمل میکند خود به خود در عمل، راستی و استقامت و حقیقتی در دستورها مییابد. لهذا آنهایی که عمل نمیکنند بیشتر سؤال میکنند و بیشتر دچار شک و وسوسه میباشند. دین همان طوری که با عقل بستگی دارد، با وجدان