یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٣ - یادداشت کتاب سوزی اسکندریه

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٤٥٣

وسیله محققانی نظیر طه حسین و ماسینیون حدس زده شده که اسطوره است و یکی از فضلای شیعه با دلایلی آن را به اثبات رسانید.

مقدمه دوم این است که ممکن است سؤال شود که چرا در طول هفت قرن، از بغدادی تاکنون، علمای اسلام درصدد تکذیب و انکار بر نیامدهاند؟ جواب این است که علمای اسلام اولًا تصدیق هم نکردهاند، ثانیاً این مطلب را باید دانست که در عصر ما همه علوم پیشروی کرده است. علت پیشروی علوم این است که متد کار و تحقیق عوض شده است. غالباً عوام خیال میکنند که پیشرفت علوم معلول نبوغ فوق العاده علمای عصر اخیر است و دور چرخ و فلک عوض شده، فکرها و عقلها و هوشها زیادتر شده است. خیر، این چیزی است که قابل اثبات نیست. تمدن بر هوش طبیعی چیزی نیفزوده است اگر کم نکرده باشد. سبک و متد تحقیق در علوم تغییر کرده است و در نتیجه کشفیات بیشتری نصیب بشر شده و میشود.

در همه علوم کشفیات جدیدی شده و از آن جمله در تاریخ.

از جمله تغییری که در متد تحقیق صورت گرفته است این است که در علوم و حرفهها و صنعتها تقسیم کار و تمرکز روی موضوع جزئی صورت گرفته است و این تأثیر فراوان کرده در پیشرفت. مثلًا در پزشکی یا فیزیک و غیره، از آن جمله در تاریخ و رجال و افراد.

امروز دیگر معمول نیست که یک نفر مثلًا در عین اینکه فقیه است بخواهد رجالی هم باشد و درباره حدود پانزده هزار نفر هم تحقیق کند تا بشود علامه ممقانی و یا فی المثل صاحب ناسخ التواریخ با همه نبوغش میخواهد تاریخ عمومی جهان و به قول خودش اقالیم سبعه را بنویسد، طبعاً در خصوص این مسئله نمیرسد تحقیق کند. امروز فقط چند نفر، یک طبقه از راویان، یک سلسله از پادشاهان، یک حوزه علمی مورد تحقیق قرار میگیرد. مثلًا کریستن سن سی سال فقط درباره ایران ساسانی کار میکند، یا ماسینیون مدتها کار خود را روی سلمان یا منصور حلّاج متمرکز میکند و هرچه درباره اینها گفته شده پیدا میکند.