یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٣ - قداست علم

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٣٦٣

ملائکه نسبت به علم است.

علی علیه السلام میفرماید: در شرف علم همین بس که آن کس هم که آن را ندارد، مدعی اوست. این جمله مبین شرف و فخر ذاتی علم است.

احتراماتی که از عالمان در مجالس به خاطر علم میشود در نظرها پسندیده است و کمال، برخلاف احترام غنی لِغِناه مثلًا که نقص شمرده میشود. همچنین هزاره یا سده یک دانشمند را از آن جهت که دانشمند بوده تقدیر کردن، کمال محسوب میشود نه هزاره یا سده یک ثروتمند. حرص بر علم، کمال شمرده میشود نه حرص بر مال.

همه اینها دلیل است که انسان فطرتاً علم را مقدس میشمارد و با دیدهای غیر از دیدهای که با آن به مال مینگرد به علم مینگرد. در دفتر ... صفحه ... گفتیم علت اینکه احترام ثروتمند لغناه ذم است و احترام عالم لعلمه کمال است این است که اوّلی در حقیقت احترام حرص است و دومی غریزه حقیقت جویی، آن یکی مقام دانی انسان است و توجه به سفل است و این یکی مقام عالی انسان است و میل به بالا و حرکت به بالاست و کمال و استکمال است.

یکی از بدبختیهای بشر این است که همه مقدسات را به چشم ابزار و وسیله مادیات بنگرد. قدیم این مزیت را بر جدید داشت که برای علم و عالم و معلم احترام بیشتر قائل بود ولی در جدید با اینکه علم توسعه پیدا کرده مقامش تنزل کرده. طلاب قدیم برای استادان و معلمان خود یک نوع خضوع و احترام دیگری قائل بودند.

علم خودش مقدس است و اگر معلوم هم مقدس شد مثل اینکه علم به مبدأ یا معاد یا فضایل اخلاقی و یا احکام دینی بود، قداست دولاپهنا پیدا میکند، مقدس در مقدس میشود.

اخباری در احترام به علم و آداب استفاده از عالم وارد شده مبنی بر احترام علم که باید از کتاب منیة المرید فی آداب المفید و المستفید استفاده کرد.