یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢١ - علم، خواندن و کتاب

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٣٢١

قبلًا گفتیم که آدم جاهل در تمدن شرکت ندارد. حالا اضافه میکنیم و میگوییم آدم جاهل چون در سازمان حکومت عملًا نمیتواند شرکت داشته باشد و فکرش جزء افکار عمومی نیست (زیرا فکر و نظر ندارد و نمیتواند در روش زمامداران تأثیر داشته باشد و زمامداران آنچه را بخواهند که ملت میخواهد و هم نمیتواند قدرتی را تشکیل بدهد) پس در تمدن شرکت ندارد؛ همان طوری که اسبها و قاطرها نیز نه از افکار عمومی بهره دارند و نه قدرت ملی و دموکراسی و نه در سازمان تشکیلات اجتماعی شرکت دارند و نه در اعمال زمامداران، حتی در اعمال صاحب خودش شرکت ندارد، و به همین دلایل در تمدن شرکت ندارند و جزء جامعه شمرده نمیشوند در عین اینکه خدمتگزار جامعهاند. دهقان و کشاورز و کارگر و عمله بی سواد نیز همینطور است. در ایران خود ما همه اعتراف دارند که دهقانان [را] در دهات و عملهها را در شهرها مثل گوسفند به پای صندوقها میبرند و از این جهت عدهای میگویند بیسواد بهتر است حق رأی نداشته باشد [١]. چرا در اسلام یک عالم بر هزارها و صدهزارها عابد جاهل ترجیح داده شده؟ زیرا جاهل در واقع جزء جامعه و شریک در فرهنگ و تمدن نیست.

٦. مسائل روز. آندره موروا برای لزوم کتابخانههای عمومی که هر روز اندیشههای نو را در اختیار بگذارد و مخصوصاً بزرگسالان و فارغ التحصیلها را همیشه در جریان بگذارد، میگوید:

میهن فرزند آزادهای میخواهد که وظایف خود را با هشیاری تمام بجا آورد، باید در سراسر زندگی یک دم از آموختن نیاساید. جهان آن روز که ما مدرسه را به پایان میرسانیم از حرکت باز نمیایستد، بلکه تاریخ پیوسته در کار پدید آمدن