یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٩ - علم، خواندن و کتاب

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٣١٩

من حق الولد علی الوالد ان یحسن اسمه و ان یعلمه الکتابة و ان یزوجه اذا بلغ.

٣. در اسلام تعلیمات عمومی واجب است. حالا چرا با این همه دستورهای اکید، عملی نشده مطلبی است و برای روحانیین خاطرات غمانگیزی دارد.

٤. آدم بیسواد واقعاً و عملًا جزء جامعه نیست و در تمدن شرکت ندارد، جزء ابزارهای تمدن بشر هست ولی شریک در تمدن نیست، همان طوری که اسب و گاو و الاغ و شتر هم به جامعه خدمت میکنند و در اصطلاحی فقهی به آنها «عوامل» گفته میشود اما در تمدن شریک نیستند، زیرا تمدن علم و فرهنگ است. تمدن و علم و فرهنگ همان است که معناً افراد حاضر را به گذشته و آینده، و خودشان را روحاً و معناً به یکدیگر پیوند میدهد. آدم جاهل و بی سواد چون با اندیشههای علمی و فکری نسلهای گذشته و حاضر آشنا نیست، در تمدن شریک نیست [١]. مسلمانان که چهارصد و یا پانصد میلیون هستند به دلیل اینکه نود درصد آنها بیسوادند و یا بیشتر، پس در واقع چهل میلیون بیشتر نیستند. از آن چهل میلیون هم اکثر سواد عمیق ندارند. پس در حدود کمتر از یک میلیون آنها هستند که در تمدن شریکند. روی این حساب، راست است اگر بگوییم که یهودیها با آنکه عددشان کم است بیشتر از ما در تمدن شرکت دارند.

٥. آندره موروا در مقاله «رسالت کتابخانه» ترجمه اسماعیل سعادت (راهنمای کتاب آذرماه ٤٠) میگوید:

کتابها درهای گشودهای بر اندیشههای دیگر و بر ملتهای دیگرند. شبی را در کار خواندن کتابهایی بزرگ بسر آوردن