یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٩ - عبادت، ذکر خدا، خلوت برای بازیافتن خود

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٩٩

ویلیام جیمز به نقل احیای فکر دینی (ص ١٠٥) میگوید:

انگیزه نیایش نتیجه ضروری این امر است که در عین آنکه درونی ترین قسمت از خودهای اختیاری و عملی هرکس خودی از نوع اجتماعی است، با وجود این، مصاحب کامل خویش را تنها در جهان اندیشه میتواند پیدا کند. اغلب مردم، خواه به صورت پیوسته خواه تصادفی، در دل خود به آن رجوع میکنند. حقیرترین فرد بر روی زمین با این توجه عالی، خود را واقعی و با ارزش احساس میکند.

اقبال خود در احیای فکر دینی (ص ١٠٥) میگوید:

در این گفته هیچ امر سرّی و معمایی وجود ندارد. نیایش به عنوان وسیله اشراق نفسانی، عملی حیاتی و متعارفی است که به وسیله آن جزیره کوچک شخصیت ما وضع خود را در کل بزرگتری از حیات اکتشاف میکند.

ایضاً در صفحه ١٠٨ میگوید:

نیایش، خواه فردی باشد خواه اجتماعی، تجلی اشتیاق درونی است برای دریافت جوابی در سکوت هراسناک جهان، فرایند منحصر به فرد اکتشافی است که به وسیله آن منِ جوینده در همان لحظه که نفی خودی خویشتن را میکند به اثبات وجود خویش میرسد و به این ترتیب ارزش حقانیت وجود خویش را به عنوان عامل بالندهای در حیات جهان اکتشاف میکند.

رجوع شود به ورقههای یادداشت روح، خود واقعی و خود خیالی.