یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٨ - عبادت، ذکر خدا، خلوت برای بازیافتن خود

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٩٨

عبادت - بازیافتن خود واقعی

در ورقههای یادداشت قرآن و انسان نمره ١٤ اشاره کردیم که [١] ...

ایضاً همان ورقهها.

عبادت، ذکر خدا، خلوت برای بازیافتن خود

مکرر گفتهایم که عبادت برای ذکر خداست. در ورقههای روح، خود واقعی و خود خیالی گفتهایم که انسان تنها با یاد خداست که خود واقعی خویش را مییابد. علیهذا عبادت خلوت کردن از خلق است برای به خود آمدن و خود را در پرتو یاد خدا بازیافتن. هرچه توجه به دنیاست، از خود رفتن و بیخود شدن است و هرچه توجه به بیرون است (نه به منظور مطالبه، بلکه به عنوان یک شیفته و غرق شده) از خود بیخود شدن است و از هوش رفتن است و از خود بیرون رفتن و با خود بیگانه شدن است، و عبادتْ خلوت برای به خود آمدن است.

عبادت پایگاه و مرکزی است که در آنجا انسان مقام و موقع واقعی خویش را باز میشناسد.

اینشتین در کتاب دنیایی که من میبینم [٢] (ص ٥٧) درباره مذهب به شکل سوم که خود آن را «احساس مذهبی آفرینش یا وجود» مینامد، میگوید:

در این مذهب، فرد به کوچکی آمال و هدفهای بشر پی میبرد و عظمت و جلالی را که در ماورای امور و پدیدهها در طبیعت و افکار تظاهر مینماید حس مینماید. او وجود خود را یک نوع زندان میپندارد، چنانکه میخواهد از قفس تن پرواز کند و تمام هستی را یکباره به عنوان یک حقیقت واحد دریابد.