دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٤٢ - دائر و ساعات مستوى و معوج

از سى درجه زيادت باشد]( . انتهى .

در توضيح عبارت بيرجندى در نظر بگيريد نهار اطول قم را كه در درس ٦٧ دانسته اي م چهارده ساعت و بيست دقيقه است و مطابق آنچه كه از بيرجندى نقل كرده ايم صورت عمل آن چنين است :

ساعت معوجه روز ‌

ساعت معوجه شب ‌

مجموع دو ساعت معوجه شبانروز ‌

تذكره و تنبيه :

در توضيح درس سى و سوم دانسته ايم كه در آفاق استوائى همواره نصف دائره معدل النهار و همه مدارات موازى آن فوق افق است , و نصف ديگر تحت افق كه بدين سبب در تمام دوره سال شمسى شب و روز آنجا باهم برابرند , پس در آفاق استوائى اجزاى ساعات مستوى و معوج باهم برابرند , و ان شئت قلت كه اصلا و رأسا ساعات معوج در آفاق استوائى منتفى است , و ساعات شب و روز آن همه مستوى اند , چنان كه اجزاى ساعات مستوى و معوج در اول حمل و ميزان در همه آفاق مائله متساوى يكديگرند , و در اين دو روز ساعات معوج در واقع منتفى است .

( شكل شماره ٧٧ )

تبصره :

در شكل ٧٧ - ا ب - را معدل النهار بگيريم بر قطب - ح - و - ح - د - را