دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٨٦ - حصيل تعديل النهار از مطالع

سمت قبله خواهد بود . نه اينكه مطلقا بسمت قبله باشد .

آن كه استاد علامه فرمود( : و في مركزه ثلاثة كواكب متصلة) با آنكه شارح مذكور نقل فرمود كه( : على صورة رجل معه منطقة) هر دو به يك مفاداند , اعنى منطقه كمربند است كه بر كمر جوزاء بسته است , و اين منطقه همان ثلاثة كواكب متصلة است . عارف نامور حافظ شيرين سخن از منطقه تعبير بحمايل فرموده است و گفته است :

جوزا سحر نهاد حمايل برابرم *** يعنى غلام شاهم و سوگند مى خورم

راقم در غزلى گفته است :

بربند بى تراخى در كار دل ميان را *** چندان كه خيره سازى از خويش توأمان را

از درد بى امانم گرناله ام برآيد *** ترسم به لرزه آرد اركان كهكشان را

و در قصيده اى گفته است :

بيا اى شب كه تا در سايه تو *** تماشائى نمايم آسمان را

كه هر استاره اى دارد زبانى *** براى آنكه ميداند زبان را

بديدم عين ثور و قلب عقرب *** كمربند ميان توأمان را

بگفتم چشم و دل روشن كسى را *** كه اندر راه او بسته ميان را

آن كه فرمودند بدان كوكب جوزاء ارتفاع گيرند و مقدار گذشته از شب را بدست آورند , بدين وجه است كه يكى از اجزاى اسطرلاب شبكه روى آن بنام عنكبوت است و عنكبوت را شظايائى است كه هر شظيه بنام كوكبى مشهور است از آن جمله( يد الجوزاء اليمنى) و( رجل الجوزاء اليسرى) است , و تفصيل و بيان بيشتر در شرح صور بيايد , و نحوه ارتفاع گرفتن آنها با اسطرلاب و بدست آوردن مطالب بر آن بتوفيق حق جل و على در طول همين دروس در تعلم صنعت اسطرلاب خواهيم دانست .

بدان كه در ترسيم و تعريف و تصوير صور كواكب در قديم و حديث كتابهاى بسيار نوشته اند . در ميان كتب قدماء صور عبدالرحمن صوفى را اهميتى بسزا است . عبدالرحمن بن عمر بن سهل صوفى رازى در سال ٢٩١ هق متولد , و در