دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٠٦ - علت اختيار عدد

استاد توانا دوحه شجره علم و تقوى , حليف حروف عاليات , واقف به استنطاق مستحصلات , سالك مرزوق به مشاهدات , عارف بمواقف جداول اوفاق , خطاط ثلث نويس ممتاز طاق , خبير به سير اعداد و رموز اشباح , بصير به اسرار دوائر و كنوز ارواح , عبدصالح متفرد نبيه , مصداق بارز الولد سر ابيه جناب حجة الاسلام و المسلمين آقا سيد مهدى قاضى طباطبائى تبريزى , نجل جليل آية الله الكبرى حاج سيد على قاضى - قدس سرهما العزيز - زانو زده است , و بتعلم كتب اصيل شعب ياد شده تشرف يافته است و ذخائر قلمى بسيار عزيز الوجود در اين علوم گردآورده است , و خود چند تأليف در أعداد و حروف و اوفاق و ديگر علوم غريبه دارد , و بدين اميد است كه در طول همين( دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى) در آينده نزديك نوبت درس و بحث آن علوم نيز فرا رسد , اللهم آمين . و براستى بسى مايه دريغ و افسوس است كه اين همه نوشته هاى ارزشمند و گرانقدر دانايان پيشين در فنون شريف ياد شده در بوته فراموشى افتند و تباه گردند .

چنان كه مسأله نسبت قطر به محيط دائره را اهميت رياضى است , خود دائره را نيز اهميت بسزا است كه سبب أشكال است و همه أشكال در وى موجودند . مثلث و به خصوص قائم الزاويه آن كه مفتاح مسائل رياضى است , و حساب مثلثات سلم السماء يعنى نردبان آسمانى است , و به عبارت ديگر وسيله علمى زمين پيما بلكه جهان پيما است , آنگاه صورت مثلث درست آيد كه صورت دائره درست شود .

چنانكه در آخر درس هفتاد و هفتم گفته ايم نخستين شكل مقاله اولاى اصول اقليدس در بيان تحصيل مثلث متساوى الأضلاع از طريق ترسيم دائره است .

بدانچه گفته ايم سر اهتمام و اعتناى شيخ اجل ابن سينا به اثبات وجود دائره حقيقى در شفاء دانسته مى شود . آنجناب در فصل نهم مقاله سوم الهيات شفاء سه برهان در اثبات دائره حقيقى اقامه كرده است , و پيش از ورود در برهان گفته است :

([ و أما التى تعرض المقادير فليس وجودها ببين فان الدائرة و الخط المنحنى و الكرة