روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٦ - ترجمه

مى‌خواهد تا ايشان را در قيامت به آن عذاب كند.بر اين قول،حياة دنيا،ظرف [١]اموال و اولاد باشد،نه ظرف عذاب.و مثله فى التّقديم و التأخير،قوله: فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ مٰا ذٰا يَرْجِعُونَ [٢]،و التّقدير:فالقه اليهم فانظر ما ذا يرجعون ثمّ تولّ عنهم،براى آن‌كه اگر بيامده [٣]باشد [٤]ازآنجا نداند كه ايشان چه جواب دهند.و اين اختيار فرّاء است.

وجهى ديگر ابن زيد گفت:خداى مى‌خواهد تا ايشان را در دنيا به آن عذاب كند از جمع آن و حفظ آن و مصائب در آن و حرمان از انتفاع [٥]به آن،يعنى ايشان چو پاسبانان‌اند آن مال را و ايشان را به آن انتفاع [٦]نيست از بخل و لؤم و خساست طبعشان [٧].

وجه سه‌ام [٨]جبّائى گفت،معنى آن است كه:خداى تعالى مى‌خواهد تا به مال و فرزندان ايشان،ايشان را عذاب كند تا عند كارزار شما مال غنيمت شما شود و فرزندان سبى و غارت شما،منفعت آن شما را بود و در دست ايشان از آن جز حسرت [٩]نماند.

وجه چهارم،بلخى و زجّاج گفتند،معنى آن است كه:اين مال و فرزندان وبال‌اند بر ايشان،براى آن‌كه خداى تكليف كرده است ايشان را كه مال به خرج كنند و فرزندان را رها كنند تا به جهاد روند،آنگه مى‌بايد كردن ايشان را اين معنى، شاءوا،ام ابوا؛اگر خواهند و اگر نه،چه اگر نكنند مستحق كشتن شوند،پس اين انفاق بر ايشان غرامت است و حسرت؛و نيز ايمان ندارند به ثواب آخرت تا ايشان را تسلّى بودى.

وجه پنجم آن است كه:خداى تعالى اين مال و فرزندان بداد ايشان را تا ايشان ممتّع شدند [١٠]به آن روزى چند آنگه ايشان را از سر آن به مرگ برد [١١]تا حسرت ايشان