روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٤ - ترجمه
تعالى براى ايشان بجارده [١]است در بهشت از نعيم و لذّات مآكل [٢]و مشارب [٣]و هنأت عيش.ابن صخر [٤]گفت: لَهُمْ دَرَجٰاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ ؛ايشان را درجاتى باشد به نزديك خداى تعالى يعنى در بهشت،و آن هفتاد درجه باشد هر درجتى چندان كه اسپ نيكرو هفتاد سال تاختن كند.و اصل درجه،نردبان پايه باشد،و منه التّدريج.
وَ مَغْفِرَةٌ ؛و آمرزش گناهان ايشان،[٢٠-ر]و اين دليل است بر صحّت قول ما كه اگر ايشان را گناه نبودى،مغفرت در حقّ ايشان مصوّر نبودى،و اگر ايشان به گناه كافر بودندى يا ناقص ايمان بودندى،مغفرت به ايشان نرسيدى؛پس دليل مىكند ظاهر آيت بر آنكه،گناهكار به گناه از آن بنشود [٥]كه مؤمن باشد [٦]حقّا.و آنان كه آن مقالت گفتند از معتزله و اصحاب اخبار،گفتند كه:گناه كبيره.و بعضى گفتند:
صغيره نيز،و ترك [٧]نوافل ايمان را خلل و نقصان كند،و اين قولى است ظاهر الفساد؛ چه بر اين قاعده هيچ پيغامبر و امام و صدّيق و شهيد تمام ايمان نباشند-نعوذ باللّه من مثل هذه المقالات و تجويز هذه المحالات. وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ ؛و روزى با كرامت.قتاده گفت:بهشت است،و بعضى دگر گفتند:لا حساب عليهم في ذلك؛حساب نباشد ايشان را برآن.
قوله: كَمٰا أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ ،خلاف كردند مفسّران در اين «كاف»تشبيه تا اخراج رسول-عليه السّلام-از خانهاش به چه مشبّه است!عكرمه گفت وجه تشبيه آن است كه:فاتّقوا[اللّه] [٨]و اصلحوا ذات بينكم فانّ ذلك خير لكم كما كان اخراج اللّه محمّدا من بيته بالحقّ خيرا له و لكم و ان كرهتم ذلك،گفت:
از خداى بترسى و اصلاح ذات البين كنى كه شما را آن به بود چنان كه خداى تعالى رسول را از خانه خود بيرون آورد و او را آن به بود؛و اگرچه گروهى آن را كاره بود [٩]، مجاهد گفت وجه تشبيه آن است كه:چنان كه خداى تعالى تو را از خانه بيرون آورد
[١] .لت:بچارده/بجارده/پچارده.
[٢] .مج:ما اكل.
[٣] .آو،آج،بم،لب،آن:مشرب.
[٤] .اساس:ابن صحين؛به نظر مىرسد كلمه تحريف شده است،لذا با توجّه به نسخه لت،تصحيح شد.
[٥] .آو،آج،بم،لب،آن:نبوشند.
[٦] .آو،آج،بم،لب،آن:باشند.
[٧] .آو،آج،بم،آن:و نيز ترك.
[٨] .اساس:ندارد؛از آو،افزوده شد.
[٩] .آج،لب،لت:بودند.