مفسّران در معنى انفال خلاف كردند،بعضى گفتند:مراد آن غنايم است كه رسول-عليه السّلام-روز بدر برگرفت،صحابه گفتند:اين كه راست؟خداى تعالى گفت:خداى و پيغامبر راست.و اين قول عبد اللّه بن عبّاس است و عكرمه و مجاهد و ضحّاك و قتاده و ابن زيد.على بن صالح بن حىّ [١]گفت:آن انفال سراياست كه رسول-عليه السّلام-سريّتى را،اى جماعتى را،به جايى فرستادى،آمدندى و غنيمتى آوردندى،آنگه پرسيدند كه:آن‌كه راست؟خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:

خداى راست و پيغامبر را.

عطا گفت:آن چيزى باشد كه از [٢]مشركان به دست مسلمانان افتادى بى‌قتالى، از بنده‌اى و پرستارى و اسپى و مانند اين،گفت:آن خاصّ پيغامبر را باشد.

روايتى دگر از عبد اللّه عبّاس آن است كه:انفال،آن بود كه از غنايم فروافتد از درعى و رمحى و مانند آن.و روايتى دگر آن است كه:آن [٣]سلب و سلاح و جامه و اسپ كه مرد مقتول را باشد،رسول را بودى،به آن [٤]دادى كه او خواستى.

مجاهد گفت:خمس است،براى آن‌كه مهاجر گفتند:اين خمس مال كه از ما بازمى‌گيرند كه را خواهد بودن؟خداى تعالى گفت:خداى و پيغامبر را.

امّا آنچه روايت كرده‌اند از باقر و صادق-عليهما السّلام-آن است كه،انفال چند چيز است:هر زمينى خراب كه آن را اهلى و مستحقّى نباشد،يا اگر باشد بميرند بجمله و هر زمينى كه بى‌قتالى اهلش بسپارند،و سر كوهها و ميان رودها و بيشه‌ها و زمينهاى موات كه برآن زرع نكرده باشند و آن را ارباب نباشد،و اقطاعهاى پادشاهان كه در دست ايشان نه بر وجه غصب باشد،و ميراث كسى كه او را وارث نباشد.از جمله غنايم پيش از قسمت آن كنيزكى نيكو و اسپى قيمتى و جامه گران‌مايه از آنچه آن را نظيرى نباشد در غنيمت از هر جنس متاع.و چون قومى قتال كنند بى‌دستورى امام،هر غنيمت كه آرند ازآنجا جمله امام را باشد.اين جمله آن است كه رسول را باشد-عليه السّلام-و از پس او قائم مقام او را كه ناظر باشد در كار مسلمانان به فرمان او،چون ظاهر باشد.فامّا در حال غيبت امام شيعه [٥]را مرخّص

[١] .اساس:حيى؛با توجه به نسخه آو،و اتفاق نسخ تصحيح شد.

[٢] .اساس:آن؛با توجه به نسخه آو،تصحيح شد.

[٣] .مل،مج:از.

[٤] .لب+كس.

[٥] .همه نسخه بدلها،بجز لت+او.