آمد كه چون رسول-عليه السّلام-در نماز آيتى خواندى،او با رسول-عليه السّلام- مى‌خواندى به آوازى بلند،خداى تعالى اين آيت فرستاد و او را و ديگران را فرمود تا در نماز خاموش باشند و گوش با قرائت امام كنند.بشير بن جابر روايت كرد كه:

روزى در قفاى عبد اللّه مسعود نماز مى‌كردم،بعضى مردمان قرائت [١]مى‌خواندند،چون سلام بازداد،روى در ايشان نهاد و گفت:(اما آن لكم ان تفقهوا اما آن لكم ان تعقلوا)؛وقت نيامد شما را كه فقيه و عاقل شويد؟نشنوديد [٢].كه خداى تعالى چگونه گفت: وَ إِذٰا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا .

ابو هريره گفت [٣]:آيت براى آن آمد كه،جماعتى در قفاى رسول چون او نماز كردى آواز به قرآن بلند كردندى،خداى اين آيت فرستاد.كلبى گفت:چون ذكر دوزخ شنيدندى،جزع [٤]كردندى،خداى تعالى اين آيت فرستاد.قتاده گفت:در نماز به حوائج خود سخن گفتندى و از يكديگر پرسيدندى كه:نماز چند ركعت كردى؟و جواب دادندى،خداى تعالى حرام كرد و اين آيت فرستاد.و بيشتر مفسّران و اهل علم برآنند كه،استماع و انصات در نماز فرمود براى آن‌كه اوامر قرآن بر وجوب باشد و اتّفاق است كه استماع قرآن جز در نماز واجب نيست.سعيد بن المسيّب گفت:

آيت به مكّه آمد چون قريش و كفّار ديگر گفتند: لاٰ تَسْمَعُوا لِهٰذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ [٥]... ،يعنى چنان مكنيد كه مشركان كنند؛شما گوش با قرآن كنى تا معانى او بدانيد و به آن منتفع شويد و به مواعظش متّعظ شويد.

سعيد جبير و مجاهد و عطا و عمرو بن دينار و زيد بن اسلم و القاسم بن مخيمره [٦]و شهر بن حوشب و مسلم بن يسار [٧]گفتند:اين در خطبه روز آدينه است كه امام خواند و در آنجا [٨]قوارع قرآن خواند گوش باز[١٥-پ]كردن بدان واجب بود و اگرچه قرآن گفت در آيت به سنّت و اجماع معلوم شده است كه استماع خطبه واجب است مأموم را،براى آن‌كه دو خطبه به جاى دو ركعت نماز است.و مجاهد و عطا گفتند:آنجا كه كسى قرآن خواند استماع آن واجب است،و اين قول شاذّ است.و

[١] .آج،لب+قرآن.

[٢] .همه نسخه بدلها،بجز مج:نشنوى؛مج:بشنويد.

[٣] .آج،لب+اين.

[٤] .لت:فزع.

[٥] .سوره فصّلت(٤١)آيۀ ٢٦.

[٦] .آو،آج،لت:القسم بن يحمر.

[٧] .آو،آج،بم،آن،لت:مسلم بن كبار.

[٨] .آو،آج،آن،لت:آنچه.