روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣١٢

سياه‌تر و كريه‌خلق‌تر و زمام ناقه‌اى آبستن به دست گرفته كه از آن نكوتر ناقه‌اى نبود در همه بقيع،و گفت:يا رسول اللّه!اين ناقه و بچّه كه در شكم دارد صدقه است.

منافقان با يكديگر گفتند:اين ابله را نگر كه شتر [١]چنين به صدقه مى‌دهد!اين شتر به است از [٢]او.رسول-عليه السّلام-بشنيد،گفت:لا بل او بهتر است از تو و هرچه جنس تو باشد،تا سه‌بار اين [٣]تكرار مى‌كرد.خداى تعالى اين آيت بفرستاد.

آنگه گفت: اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ ،صورت امر است و مراد تخيير و معنى نهى؛استغفار كن براى اين منافقان يا مكن،يعنى راست است استغفار تو براى ايشان و ترك [٤]استغفار.خواهى استغفار كن و خواهى مكن،چه اگر استغفار كنى براى ايشان مثلا هفتاد بار كه خداى تعالى ايشان را نيامرزد.و آيت وارد است مورد نوميدى دادن از مغفرت ايشان،و تخصيص هفتاد بار براى آن كرد كه:اين عدد به نزديك عرب غايتى مستقصى است.و گفته‌اند:براى آن‌كه،او جمع هفت است،و هفت عدد اغلب خلق است چون آسمانها و زمينها و كوهها و درياها و اقاليم و اعضا.و در بعضى تفاسير آمد كه:تخصيص هفتاد بار براى آن كرد كه،رسول-عليه السّلام-بر حمزه هفتاد تكبير بكرد،حق‌تعالى گفت:اگر به عدد تكبيرات حمزه براى منافقان استغفار كنى كه هم فايده‌اى نبود و ايشان را نيامرزند [٥].

ضحّاك گفت:چون خداى تعالى اين آيت فرستاد رسول-عليه السّلام-گفت:

بار خدايا!اگر استغفار بر هفتاد [٦]بيفزايم ايشان را نيامرزى [٧]؟خداى تعالى اين آيت فرستاد: سَوٰاءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ... [٨]،و گفتند:آيت در عبد اللّه ابىّ سلول آمد كه گفت: لاٰ تُنْفِقُوا عَلىٰ مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللّٰهِ حَتّٰى يَنْفَضُّوا... [٩]،الى قوله: وَ لٰكِنَّ الْمُنٰافِقِينَ لاٰ يَعْلَمُونَ [١٠].پس بيامد و گفت:

استغفر لي يا رسول اللّه!براى من استغفار كن.حق‌تعالى گفت:اگر خواهى استغفار كن يا مكن،كه خداى تعالى نيامرزد اين منافقان را. ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللّٰهِ وَ