عبد اللّه بن عمر [١]گفت:جنّات عدن،عدن كوشكى است در بهشت پيرامن او بروج و مروج است،يعنى [٢]كوشكها و مرغزارها،او را پنج هزار در است،بر هر درى خيمه‌اى،در آنجا نشود الّا پيغامبرى يا صدّيقى يا شهيدى.

حسن بصرى گفت:جنّات عدن،و ما أدراك ما جنّات عدن،كوشكى است از زر [٣]،در او نشود الّا به پيغامبرى يا صدّيقى يا شهيدى يا حاكمى عدل [٤].

ضحّاك گفت:عدن،شهرستان بهشت است و در آنجا پيغامبران و امامان و شهيدان باشند،و مردمان پيرامون ايشان باشند و بهشتها پيرامن آن باشد.

عطاء بن السّائب گفت:عدن،جويى است[٩٦-ر]در بهشت،درختان بر كنارهاى او،و مقاتل و كلبى گفتند:عدن،بلندتر درجه است در بهشت،و چشمۀ تسنيم در اوست و بهشتها پيرامن آن است،و از آنگه [٥]كه خداى تعالى آفريد [٦]، پوشيده است،كشف نفرمايند [٧]از او تا اهلش فرونيايند [٨]،و اهل او،انبيا و صدّيقان و شهيدان و صالحان باشند [٩]و آنان كه خداى خواهد،و فيها قصور الدّرّ و الياقوت؛و در او كوشكهاست از درّ و ياقوت و زر.بادى خوش از زير عرش مى‌جهد [١٠]بر پشته‌هاى [١١]مشك سپيد،و آن را در آن كوشكها مى‌برد.

عطاء الخراسانى [١٢]گفت،فى قوله: وَ مَسٰاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنّٰاتِ عَدْنٍ [١٣]،كوشكها

[١] .اساس:عمرو؛به قياس با نسخۀ آو،تصحيح شد.

[٢] .اساس:هيچ؛به قياس با نسخۀ آو،و اتّفاق نسخه‌ها تصحيح شد.

[٣] .لب:رز.

[٤] .مل:بعدل؛مج:يا عادلى.

[٥] .مل:و از آن‌وقت باز.

[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج:آفريده.

[٧] .آو،آج،بم،لب:نفرمايد.

[٨] .آو،آج،بم،مج،لب:نيايد.

[٩] .آو،آج،بم:از.

[١٠] .مل:و بادى خوش بجهد از زير عرش.

[١١] .اساس و ديگر نسخه بدلها:پشتها/پشته‌ها.

[١٢] .آو:خورسانى؛آج،لب:الخوراسانى.

[١٣] .اساس+گفت؛به قرينه با نسخۀ آو،حذف شد.