روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٣ - ترجمه

تمكين نكنند از دخول مساجد،و همچنين است ديگر مسجدها كه نه مسجد الحرام است.و ابدا نشايد ايشان را پس از نزول آيت،و آن سال در هيچ مسجد شدن الّا پس ازآن‌كه ايمان آرند.و اين مذهب اهل البيت است و قول جابر عبد اللّه انصارى و قتاده و عمر عبد العزيز و جز ايشان. وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً ،اى فقرا [١]؛و اگر ترسى از درويشى.و العيلة و العالة،الفقر،و عال الرّجل اذا افتقر و اعال اذا كثر [٢]عياله،قال الشّاعر:

فلا يدرى الفقير متى غناه و لا يدرى الغنىّ متى يعيل
مفسّران گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه:مشركان آمدندى از راههاى دور و انواع متاع و طعام آوردندى،چون خداى تعالى اين آيت فرستاد گفتند:يا رسول اللّه! ما رنجور شويم [٣]چون ايشان نيابند و طعام بر ما تنگ شود و تجارت منقطع شود،و بازار كاسد و مرافق و منافع ما فايت شود.[٦٩-ر]خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:اگر چنان است كه شما از درويشى مى‌ترسى،خداى شما را از فضل و رحمت و نعمت خود مستغنى كند.و در مصحف عبد اللّه مسعود چنين است:و ان خفتم عائلة،اى خصلة تعول عليكم،اى تشقّ عليكم.عكرمه گفت:خداى تعالى ايشان را توانگر كرد به بارانهاى پياپى تاخيرها [٤]و نباتها بسيار شد.مقاتل گفت:

سبب توانگريشان آن بود كه:اهل جزيره [٥]و صنعا و جرش ايمان آوردند،و از يمن طعام مى‌آوردند بر پشت چهارپاى [٦].كلبى گفت:خداى تعالى در زمين تباله و جرش خصبى و فراخيى بداد كه اهل مكّه از آن توانگر شدند.ضحّاك گفت:خداى تعالى ايشان را توانگر كرد به جزيت اهل ذمّت،و قوله:[ إِنْ شٰاءَ ] [٧]؛اگر خواهد به مشيّت بازبست براى دو كار؛يكى آن‌كه:بعضى بودند از ايشان كه به آن‌وقت و آن خير نرسيدند،دگر آن‌كه:تا مكلّفان با خداى فزع كنند و با او گريزند و اميد در او بندند،كما قال تعالى: لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرٰامَ إِنْ شٰاءَ اللّٰهُ [٨].