روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٢ - سورة التّوبة
[سورة التّوبة
[١] ] [٢]اين سورت را سورة التّوبة نيز [٣]گويند،و آن صد و بيست و نه آيت است در كوفى،و سى در بصرى و مدنى.
قتاده و مجاهد و عثمان گفتند:مدنى است،و اين آخر سورتى است كه به مدينه فرود آمد بر رسول-صلّى اللّه عليه.
و كلماتش چهار هزار و نود و هشت كلمت است،و حروفش ده هزار و چهارصد و هشتاد و هشت حرف است.
حذيفة بن اليمان گفت:اين سورت را چگونه سورت توبه مىخوانند؛و اين سورت،سورت عذاب است! سعيد جبير گفت:عبد اللّه عبّاس را گفتم در معنى سورت توبه،گفت:اين سورت فاتحه فاضحه است و رسواكننده،چندانى در اين سورت بيامد:و منهم و منهم،تا ما ترسيديم كه هيچكس را رها نكنند.
راوى خبر گويد كه،رسول-صلّى اللّه عليه و آله-گفت:قرآن بر من انزله بود آيت آيت [٤]،مگر سورة التّوبة و سورة الانعام [٥]كه جمله فرود آمد با هريكى هفتاد هزار فريشته بودند،مىگفتند:يا محمّد!بگو تا وصيّت خير كنند به سورتى كه در او نسبت خداى است،يعنى سورة الاخلاص.
عبد اللّه عبّاس گفت،عثمان عفّان را پرسيدم،گفتم:سورة الانفال از مثانى است و سورت برائت از مئين است،چرا جمع كردى ميان ايشان،و برائت از سبع طوال است،سورة الانفال چرا در اين ميانه آوردى؟و چرا
[١] .آج،لب:براءة.
[٢] .اساس:ندارد؛از آو،افزوده شد.
[٣] .با توجه به لفظ«نيز»در مقدمه،ظاهرا عنوان سوره در نسخهها«براءة»بوده است.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:بر من آيات آيات آمد.
[٥] .اساس،مل،مج،آن:الاخلاص در آو،بم،لب،با قلمى مشابه متن،كلمۀ اخلاص به الانعام تبديل شده متن به قياس با نسخۀ آج و مآخذ و منابع ديگر تصحيح شد.