روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣١ - ترجمه

ربيعة [١]بن الاسود بن المطّلب،و علىّ بن اميّة بن خلف،و العاص بن منبّه بن الحجّاج، و الوليد بن عتبه،و عمرو بن اميّه،چون در ميان معركه افتادند فريشتگان بر روى و پشت ايشان مى‌زدند،فذلك قوله: وَ لَوْ تَرىٰ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلاٰئِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبٰارَهُمْ .

غَرَّ هٰؤُلاٰءِ ،مى‌گفتند در آن حال كه به بدر حاضر آمدند كه:بفريفته است و مغرور بكرده اينان را،يعنى مؤمنان را و صحابۀ رسول را دينشان.و غرور،اظهار نصيحت باشد با آن‌كه غشّى در دل دارد.آنگه حق‌تعالى گفت ردّا عليهم: وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ؛هركه توكّل بر خداى كند و اعتماد،خداى تعالى عزيز است و غالب و قاهر،هيچ‌چيز او را غالب نباشد و حكيم است،اين قهر و غلبه جز به حكمت و صواب نكند.

آنگه گفت بر سبيل تعجّب: وَ لَوْ تَرىٰ ؛و اگر تو بينى يا محمّد! إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلاٰئِكَةُ ،آن‌وقت و آن حال كه فريشتگان جان از [٢]كافران برمى‌داشتند، يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ ،در جاى حال است.و بيان كرديم كه«توفّى»و«استيفاء»تمام بستدن باشد؛و«ايفاء،تمام دادن [٣]در آن حال بر رويها و پشتهاى ايشان مى‌زدند،و اين كنايت باشد عن جميع الجسد،اى ما اقبل منهم و ما ادبر،و اين قول سعيد جبير است و مجاهد و ابن جريح.

عبد اللّه عبّاس گفت:مشركان چون روى به مسلمانان كردندى،مسلمانان تيغ بر رويهايشان مى‌زدندى،و چون پشت به هزيمت دادندى،فريشتگان در ايشان رسيدندى پشتهاى ايشان به مقامع و سياط مى‌زدندى.

حسن بصرى روايت كرد كه،مردى گفت:يا رسول اللّه!من بر پشت ابو جهل اثر ضرب تازيانه ديدم،گفت:ذاك من ضرب الملائكة،گفت:آن زخم فريشتگان بوده است.

حسين بن الفضيل گفت:ضرب الوجوه،عقوبت كفرشان بود و ضب الادبار، عقوب معاصيشان [٤]. وَ ذُوقُوا ،اى و يقولون لهم ذوقوا.و مى‌گفتند ايشان را،يعنى