روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٧ - ترجمه

وَ اعْلَمُوا أَنَّمٰا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ -الآية،آنگه حق‌تعالى خطاب كرد با مؤمنان، گفت:بدانى،و«واو»واو عطف است على قوله: فَاعْلَمُوا ،كه هر غنيمت كه گيرى از چيزى،و غنيمت مال اهل حرب باشد از كفّار كه مسلمانان به قتال برگيرند،و آن هبه‌اى است از خداى تعالى مسلمانان را.

علما خلاف كردند در غنيمت و فىء،بعضى گفتند:هر دو يكى باشد،و اين قول قتاده است و جز او،و [١]گفتند:اين آيت ناسخ آن آيت است كه در سورة الحشر گفت: مٰا أَفٰاءَ اللّٰهُ عَلىٰ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرىٰ فَلِلّٰهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبىٰ وَ الْيَتٰامىٰ وَ الْمَسٰاكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ [٢]... ،و بعضى دگر از علما گفتند:غنيمت دگر باشد و فىء دگر،و فرق كردند ميانشان گفتند:غنيمت،آن باشد كه به قتال و كارزار بستاند،و فىء آن باشد كه بى‌قتال به دست آيد،اين قول عطاء بن السّائب است و سفيان ثورى و مذهب شافعى است،و در اخبار ما روايت كرده‌اند.و حسن بن صالح گفت:و [٣]عطا فرق كرد [٤]،نه ازاين‌جهت.من از او پرسيدم كه فرق چيست ميان فىء و غنيمت؟گفت:غنيمت مال منقول [٥]باشد،و فىء زمينهاى ايشان.و به نزديك ما،فىء،خاصّ رسول را باشد و از پس او قائم‌مقام او را باشد از قرابت او كه بردارد [٦]و در مصالح خود صرف كند و در مصالح يتامى و مساكين و ابناء السّبيل [٧]از اهل البيت [٨]-عليهم السّلام [٩]-و هيچ‌كس را در آن حقّى نيست،لقوله تعالى: مٰا أَفٰاءَ اللّٰهُ عَلىٰ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرىٰ فَلِلّٰهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبىٰ وَ الْيَتٰامىٰ وَ الْمَسٰاكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ [١٠]... ،[و دليل بر صحّت مذهب ما در اين باب آن است كه اين«لام»هاى تعريف است، وَ الْيَتٰامىٰ وَ الْمَسٰاكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ ] [١١]،بدل اضافت است،كانّه قال:و ليتاماهم و مساكينهم [١٢]و ابناء سبيلهم،براى آن‌كه [به اتفاق] [١٣]،