روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٨ - ترجمه
وجهى دگر [١]گفتند،و آن آن است كه لفظ ماضى است و معنى مستقبل و تقدير در هر دو آيت آن است كه:سنجعل[فى اعناقهم اغلالا يوم القيامة،يعنى،روز قيامت ما غلها در گردن ايشان كنيم چنان كه گفت: إِذِ الْأَغْلاٰلُ] [٢]فِي أَعْنٰاقِهِمْ وَ السَّلاٰسِلُ يُسْحَبُونَ فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النّٰارِ يُسْجَرُونَ [٣].و گفت: خُذُوهُ فَغُلُّوهُ. ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ. ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهٰا سَبْعُونَ ذِرٰاعاً فَاسْلُكُوهُ [٤].و در شاذّ عبد اللّه عبّاس و عكرمه خواندند:فاغشيناهم [٥]بى عجم،من الإعشى [٦]،ما ايشان را شبكور گردانيديم.
آنگه خواست تا قطع طمع رسول كند از ايمان ايشان تا او دل عزيز خود در بند ايشان ندارد.گفت: [وَ] [٧]سَوٰاءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لاٰ يُؤْمِنُونَ [٥١-پ]،گفت:راست است بر ايشان اگر بترسانى ايشان را و اگر نترسانى، [٨]و اگر دعوت كنى و اگر نكنى كه ايشان ايمان نيارند ازآنجا كه معلوم است از سوء [٩]اختيار ايشان و اصرار ايشان بر كفر و بر جهل.
آنگه گفت: إِنَّمٰا تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ -الآية،گفت:تو آن را ترسانى كه او متابعت قرآن كند و از خداى تعالى ترسد در غيبت يعنى در خلوت.و مراد آن است كه آنكس منتفع باشد به انذار [١٠]تو كه به اين صفت بود.آنگه گفت: فَبَشِّرْهُ ،مژده ده او را به آمرزش و مزدى با كرامت.و اين ثواب باشد مقرون به اعظام و اجلال.
إِنّٰا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتىٰ ،گفت:ما زنده كنيم مردگان را روز قيامت. وَ نَكْتُبُ مٰا قَدَّمُوا ،و بازنويسيم [١١]آنچه كرده باشند و در پيش افگنده [١٢]. وَ آثٰارَهُمْ ،و آنچه از ايشان بازماند،و مثله قوله: يُنَبَّؤُا الْإِنْسٰانُ يَوْمَئِذٍ بِمٰا قَدَّمَ وَ أَخَّرَ [١٣].و قوله:
[١] -دا:ديگر،آج،لب:ديگر آنكه.
[٢] -اساس و آب افتادگى دارد،از دا افزوده شد.
[٣] -سورۀ مؤمن(٤٠)آيۀ ٧١ و ٧٢.
[٤] -سورۀ حاقه(٦٩)آيات ٣٠-٣٢.
[٥] -دا،افزوده:به عين،آج،لب:يعنى و.
[٦] -دا:الإعشا.
[٧] -اساس،آب و دا:ندارد،با توجه به قرآن مجيد و ديگر نسخهها افزوده شد.
[٨] -دا،افزوده:ايشان را.
[٩] -آج،لب:سواء.
[١٠] -دا:از.
[١١] -دا:نبيسيم.
[١٢] -دا:فگنده.
[١٣] -سورۀ قيامه(٧٥)آيۀ ١٣.