ايشان عذاب آتش دوزخ بود. لاٰ يُقْضىٰ عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا ،روزگار بر ايشان به سر نيارند [١]تا بميرند و بازرهند.و روا بود كه معنى آن است كه حكم نكنند بر ايشان به مرگ تا بميرند و از عذاب برهند و عذاب از ايشان تخفيف نكنند.آنگه گفت:ما جز او پاداشت هر كافر نعمه [٢]چنين دهيم.جملۀ قرّا«نجزى»خواندند به«نون»،مگر ابو عمرو كه او«يجزى»خواند به«يا»مضموم و فتح«زا»على الفعل المجهول.

آنگه گفت: وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهٰا ،گفت ايشان بانگ مى‌دارند در دوزخ.و اصطراخ،افتعال باشد من الصّراخ،و مستغيث و مغيث را هر دو را صارخ گويند،و در مستغيث شايع‌تر است.

[قال:إلاّ صارخا غير اعجما
[٣] ] [٤]قال الشّاعر [٥]:

انّا،اذا ما اتانا صارخ فزع كا[ن] [٦]الصّراخ له قرع الظّنابيب
رَبَّنٰا أَخْرِجْنٰا نَعْمَلْ صٰالِحاً ،اى يقولون:ربّنا اخرجنا،مى‌گويند:خداى ما بيرون بر ما را از اين جا تا ما عمل صالح كنيم جز آن عمل كه كرديم [٧].تا به اين جا حكايت كلام اهل دوزخ است.

آنگه حق‌تعالى گفت: أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ،نه ما عمر داديم شما را چندانى كه انديشه تواند [٨]كردن.آن‌كه خواهد كه انديشه كند.و اين استفهام بر سبيل تقرير و تقريع است. وَ جٰاءَكُمُ النَّذِيرُ ،و به شما آمده ترساننده [٩].خلاف كردند در مقدار اين عمر،قتاده و كلبى گفتند:هژده [١٠]سال باشد،حسن بصرى گفت:چهل سال باشد، عبد اللّه عبّاس گفت:شست [١١]سال باشد.او روايت كرد از رسول-عليه السّلام- [٤٦-ر]كه او گفت:چون روز قيامت باشد ندا كنند كه:

(اين ابناء الستين)، كجااند،آنان كه عمر ايشان شست [١٢]سال بود؟آنگه گفت:اينان آنانند كه خداى

[١] -دا:به سر نيايد.

[٢] -دا،آج،لب:نعمت.

[٣] -آج،لب:اعجبا.

[٤] -اساس و آب:ندارد،از دا افزوده شد.

[٥] -دا،آج،لب:قال آخر.

[٦] -از دا افزوده شد.

[٧] -دا:مى‌كرديم.

[٨] -دا،آج،لب:توانيد.

[٩] -دا:ترساننده‌اى.

[١٠] -آج:هشتده،لب:هشده.

[١٢] [١١] -آج،لب:شصت.