روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٩

برفتم و با او مواقعه كردم،چون فارغ شدم و خواستم تا برگردم،آواز داد و گفت:يا برنا!واى بر تو از ديّان روز دين،آن روز كه خداى حاكم باشد ميان خلقان و ظالم را به حقّ مظلوم بگيرد!مرا برهنه رها كردى در لشكرگاه مردگان و پليد رها كردى مرا پيش خداى.رسول-عليه السّلام-گفت:بيرون كنى اين فاسق را.و مى‌گفت:(ما اقربك من [١]النار)،چه نزديكى به دوزخ!برنا ازآنجا [١١٩-ر]برون [٢]رفت و سر در بيابان نهاد و مى‌گريست و تضرّع مى‌كرد و با خداى توبه مى‌كرد.يك روز گفت:

اى خداى محمّد و آدم و حوّا!به منزلتى كه اينان را هست به نزديك تو كه اگر توبۀ من قبول كرده‌اى و مرا بيامرزيده‌اى،رسول را بازنماى و صحابۀ او را،و الّا آتشى از آسمان بفرست و مرا بسوز و مرا از عذاب آخرت برهان.جبريل آمد پرّها [٣]افلاخته، پرى به مشرق زمين و پرى به مغرب زمين و گفت:يا محمّد!خدايت سلام مى‌كند [٤]و مى‌گويد:اين خلقان را تو آفريدى يا من؟گفت:بار خدايا:لا،بل مرا و ايشان را تو آفريدى.گفت:مى‌گويد:تو روزى مى‌دهى ايشان را؟گفت:نه،مرا و ايشان را تو روزى مى‌دهى.گفت:توبۀ ايشان تو قبول كنى يا من؟گفت:لا،بل انت [٥]،تو قبول كنى.گفت:پس چرا آن [٦]بندۀ مرا نوميد كردى؟او را بازخوان و توبۀ او قبول كن [٧]و بگو او را كه:توبۀ او قبول كردم و بر او رحمت كردم و اين آيت آورد الى قوله: إِنَّ اللّٰهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ .رسول-عليه السّلام-او را بخواند و بشارت داد.

و اين آيت دليل است بر اصحاب وعيد.و آنان كه گفتند:خداى تعالى گناه نيامرزد بى‌توبه [٨]،براى آن‌كه خداى تعالى مسرفان را كه اسراف كرده باشند در ارتكاب كباير و از حد ببرده باشند بنده [٩]خواند ايشان را و در رحمت و مغفرت طمع افگند،و گفت: لاٰ تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّٰهِ ،آنگه گفت:خداى گناهان بيامرزد و همه بيامرزد و توبه شرط نكرد،بل به اطلاق [١٠]گفت.