روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٩ - ترجمه
و هى الغدر و القتل سرّا [١].عبد اللّه عبّاس گفت:لا فيها غول،اى،لا صداع فيها،در او صداعى نباشد و رنجى و خمارى،چنان كه در خمر دنيا بود.چنان كه شاعر گفت: [٢]
و ما زالت الكأس تغتالنا
و تذهب بالأوّل الاوّل
اى،تسكرنا و تصرعنا [٣]،يعنى ما را از حدّ عقل و هوش مىبرد و از پاى مىافگند.
وَ لاٰ هُمْ عَنْهٰا يُنْزَفُونَ ،حمزه و كسائى و خلف خواندند:ينزفون،به كسر«زا»من انزف ينزف،بر اسناد فعل با ايشان.معنى قرائت اوّل آن است كه مست نشوند از خوردن آن خمر.من قولهم:للسّكران نزيف و منزوف،كانّه قد نزف عقله،اى افنى.و بئر نزيف،اذا استخرج ماؤها،و انزف القوم اذا نفد خمرهم.اين معنى قرائت حمزه و كسائى است يعنى خمر ايشان را بن در دنيا آيد [٤]،چه اين معنى سخت آيد بر خمرخوارگان.و قال الشا[عر] [٥]فى النزيف [٦]،بمعنى السّكران:
فلثمت [٧]فاها آخذا بقرونها
شرب النزيف ببرد ماء الحشرج
و يقال:نزف [٨]الرّجل فهو منزوف،اذا سكر.و قال [٩]:
لعمرى لئن انزفتم [١٠]او صحوتم
لبئس النّدامى انتم آل [١١]ابجرا
اين بيت دليل آن مىكند كه«نزف»و«انزف»به معنى«سكر»است كه در برابر او«صحو»مىگويد. [١٢].
وَ عِنْدَهُمْ قٰاصِرٰاتُ الطَّرْفِ عِينٌ ،و به نزديك ايشان حوريانى باشند چشم- كشيده[٦٩-ر]چشم دوخته كه در كس ننگريده باشند و هيچ مرد را نديده.و گفتند:
چشم دوخته دارند الّا از شوهران خود.«عين»،چشمفراخان باشند،واحدتها، عيناء.
[١] -آج،لب:سترا.
[٢] -دا،آج،لب،افزوده:شعر.
[٣] -آج،لب:تضرّنا.
[٤] -دا:بن در نيايد،آج،لب:ايشان را در نيابد.
[٥] -از دا،افزوده شد.
[٦] -اساس:الزّيف،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.
[٧] -اساس:فالثمت،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.
[٨] -آج،لب:يزف.
[٩] -دا:افزوده:شعر.
[١٠] -دا:انزفتم.
[١١] -دا:اوّل.
[١٢] -آج،لب:مىگويند.