روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٧ - ترجمه
و گناهكاران.
إِنَّهُمْ كٰانُوا إِذٰا قِيلَ لَهُمْ لاٰ إِلٰهَ إِلاَّ اللّٰهُ يَسْتَكْبِرُونَ ،چه ايشان چنان بودند كه چون پيش ايشان كلمۀ توحيد گفتندى،ايشان استكبار كردندى و تعظيم نمودندى.و گفتهاند [١]اضمارى [٢]از قول و التقدير:اذا قيل لهم قولوا لا اله الّا اللّه يستكبرون، بدلالة [٣]قوله: إِنّٰا لَتٰارِكُوا آلِهَتِنٰا لِشٰاعِرٍ مَجْنُونٍ ،ما خدايان خود را رها خواهيم كردن [٤]براى شاعرى ديوانه؟به اين رسول-صلّى اللّه عليه و على آله-خواستند،و اين قولى است كه ايشان گفتند كه دليل غايت جهل ايشان [٥]كرد براى آنكه شاعر را بيرون از علوم عقل،علومى ديگر باشد از علم ذوق و [٦]علم شعر،آنگه جمع چون توان كردن ميان شاعرى و ديوانگى؟و اين سخن [٧]متناقض باشد بمثابت آنكه كسى [٨]گويد:
فلان ديوانه است و به غايت ذكا و زيركى است و علوم بسيار داند.
آنگه حقتعالى جواب داد ايشان را،گفت: بَلْ جٰاءَ بِالْحَقِّ ،بل محمّد -عليه السّلام-حق آورد و اين قرآن است و دين مسلمانى. وَ صَدَّقَ الْمُرْسَلِينَ ، و پيغامبران مقدّم را تصديق كرد.
إِنَّكُمْ لَذٰائِقُوا الْعَذٰابِ الْأَلِيمِ ،آنگه گويد ايشان را كه:شما كه كافرانى لا محال عذابى سخت بخواهى چشيدن به استحقاق نه به ظلم،براى[آنكه ] [٩]شما را جزا و پاداشت نخواهند [١٠]دادن الّا آنچه كرده باشى.
و قوله: إِلاّٰ عِبٰادَ اللّٰهِ الْمُخْلَصِينَ ،استثناى است منقطع،براى آنكه بندگان مخلص از جملۀ كافران دوزخى نباشند [١١].اخراج كرد ايشان را از اين حكم،گفت:
ايشان عذاب بچشند [١٢]بل به ثواب رسند و آن ثواب ايشان چه بود [١٣]! أُولٰئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ ،ايشان را روزيى باشد معلوم،شناخته.
[١] -دا،افزوده:اين جا.
[٢] -دا،افزوده:است.
[٣] -لب،افزوده:فى.
[٤] -آج،لب:ترك كنيم.
[٥] -لب،افزوده:آن.
[٦] -دا،آج،لب،افزوده:و علم طبع.
[٧] -دا،آج،لب:سخن.
[٨] -آج،لب:آنكس كه.
[٩] -اساس و آب:ندارد،از دا،افزوده شد.
[١٠] -آج،لب:بخواهند.
[١١] -لب:باشند.
[١٢] -دا،آج،لب:نچشند.
[١٣] -آج،لب:چه باشد.