روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١١ - ترجمه

رسيدند.و ظالم چون من و تو باشد.

حسن و مجاهد و قتاده گفتند:«ظالم لنفسه»،«اصحاب المشأمة»باشند،و مقتصدان«اصحاب الميمنة»باشند.و«السّابقون»آنان باشند كه سبق برده باشند و مقرّب باشد [١].يعنى الآيات[من] [٢]سورۀ الواقعه: فَأَصْحٰابُ [٣]الْمَيْمَنَةِ مٰا أَصْحٰابُ الْمَيْمَنَةِ [٤]، الى قوله: وَ السّٰابِقُونَ السّٰابِقُونَ، أُولٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ [٥].

قتاده گفت:اينان در دنيا بر سه مرتبه‌اند و در در مرگ [٦]و در آخرت.اما سابقان،ذكر ايشان اين است: فَأَمّٰا إِنْ كٰانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ [٧].و ذكر مقتصدان،فى قوله: وَ[أَمّٰا]إِنْ كٰانَ مِنْ أَصْحٰابِ الْيَمِينِ [٨]وَ[أَمّٰا]إِنْ كٰانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضّٰالِّينَ [٩].و در قيامت بر سه مرتبه باشند: وَ كُنْتُمْ أَزْوٰاجاً ثَلاٰثَةً [١٠].

عبد اللّه عبّاس گفت:سابق،مؤمن مخلص باشد،و مقتصد و ظالم كافر نعمت باشد،نه كافر در اعتقاد.براى آن حكم كرد هر سه را به بهشت.فقال:

جَنّٰاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهٰا .

بكر بن سهل الدّمياطى گفت:ظالم آن باشد[٤٣-ر]كه بر كبيره مصرّ باشد و مقتصد ثابت [١١]باشد،و سابق آن باشد كه هيچ معصيت نكرده باشد [١٢].[حسن بصرى گفت:ظالم آن بود كه سيّئاتش بر حسناتش بچربد،و مقتصد آن بود كه سيّئاتش و حسناتش برابر بود،و سابق آن بود كه حسنات بر سيّئاتش بچربد.

سهل بن عبد اللّه گفت:سابق عالم باشد و مقتصد متعلّم و ظالم جاهل.هم او گفت:سابق آن بود كه به معاد مشغول بود و مقتصد آن‌كه به معاش و معاد مشغول بود و ظالم آن‌كه به معاش از معاد مشغول بود.