روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٥ - ترجمه
درها بسته يافت.و ذلك قوله: وَ غَلَّقَتِ الْأَبْوٰابَ ،و در بست درها،و تشديد عين الفعل براى تكثير فعل است،يقال:أغلقت الباب و غلّقت الابواب [١]،براى آنكه أبواب جمع است.و گفتهاند براى آن مشدّد گفت تا فايده آن بود كه سخت ببست و نيك ببست و استوار بكرد،اين تشديد براى مبالغت است. وَ قٰالَتْ هَيْتَ لَكَ ، ابو عمرو [٢]و عاصم و حمزه و كسائى خواندند:هيت لك به فتح«ها»و«تا».ابن كثير خواند:هيت لك به فتح«ها»و ضمّ«تا».نافع و ابن عامر خواندند:هيت لك به كسر«ها»و فتح«تا».و هشام بن عمّار [٣]روايت كرد از ابن عامر:هئت به معنى تهيّأت به همز [٤]،و أبو عمرو [٥]و كسائى همز [٦]را منكرند.أمّا قرائت ابن كثير هيت،شاهد [٧]او قول طرفه است:
ليس قومي بالأبعدين إذا ما
قال داع من العشيرة هيت
هم يجيبون ذا هلمّ [٨]سراعا [٩]
كالأبابيل لا يغادر بيت
ابو عبيده [١٠]گفت:معنى«هيت لك»هلمّ باشد كلمت حثّ و تحريض،و مجاهد گفت:لغت تميم است و معنى دعاى غيرى است با [١١]خود،معناه إلىّ إلىّ.
حسن گفت:اين كلمتى است سريانى،سدّى گفت:قبطى است،و عكرمه گفت:
لغت اهل حوران [١٢]است،و معنى يكى است.و آنان كه گفتند:كلمت تازى نيست،گفتند حكايت قول اوست،و آنان كه گفتند:كلمه تازى است،گفتند:
أصل او من هيّت فلان بفلان إذا صاح به [١٣]،قال الشّاعر:
قد رابنى [١٤]أنّ الكرىّ أسكتا [١٥]
لو كان معنيّا [١٦]به لهيّتا
[١] .همۀ نسخه بدلها بجز قم،اين سطر اخير را ندارند.
[٢] .بم،آب،آز:ابو عمر.
[٣] .آب،آج،لب:عامر.
[٦] [٤] .آب،آز،آج،لب:همزه.
[٥] .آب:ابو عمر.
[٧] .بم:ندارد،آز:شاهدا.
[٨] .آز:إذا هم.
[٩] .آب،آز:مراعا.
[١٠] .آب،آز:ابن عبيده.
[١١] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:يا.
[١٢] .قم:حوزان،آو،آج،لب:حوازان،آب،آز،جوازان.
[١٣] .قم+باشد.
[١٤] .آو،بم،آج،لب:رأتنى.
[١٥] .آو،بم،آج،لب:اسكتنا.
[١٦] .بم،لب:مغينا،آب،آز:معينا،آج:مغيتا.