روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٩ - ترجمه
ساعت عمر مانده است [١]؟گفت:مرا جبريل گفت.گفتند:از خداى درخواه تا معلوم كند كه سبب چه بود.عيسى-عليه السّلام-دعا كرد،جبريل آمد و گفت:من كه بيامدم در لوح نگاه كردم عمر او يك ساعت مانده بود،چون از پيش ما بگذشت،از آن نان كه مىخورد نوالهاى در دست او مانده بود،سايلى بر او سؤال كرد،او آن نوالۀ نان به او داد:خداى تعالى بفرمود تا انقضاى اجل او از لوح محو كردند و پنجاه سال در عمر او بيفزود.و سبب مرگ [٢]از آن خواست بودن كه در آن پشتۀ هيزم مارى سياه قتّال بود [٣]و هنوز در پشتۀ هيزم است چون خواست كه او را بزند،خداى به آن صدقه از او دفع كرد.عيسى-عليه السّلام-آن مرد را بازخواند و گفت:آن پشتۀ هيزم دينه [٤]را چه كردى؟گفت:همچنان [٥]نهاده است.گفت:همچنان پشته [٦]پيش من آر.او برفت و پيش عيسى آورد.بفرمود تا بگشادند،مارى سياه عظيم از ميان آن [٧]بيرون آمد.
حواريان از آن بعجب [٨]ماندند و مرد را قصّه بگفتند و او شادمانه گشت و در صدقه بيفزود-و اخبار مانند اين بسيار است.و محو،اذهاب اثر باشد،و اثبات،اخبار باشد به وجود چيزى،و نقيض او نفى [٩]بود و مراد اين جايگاه نوشتن است،و مفعول محو بگفت و مفعول اثبات حذف كرد،اكتفاء بالاوّل،و التّقدير:و يثبت ما يشاء،و مثله قوله: وَ الْحٰافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَ الْحٰافِظٰاتِ [١٠]... ،و التّقدير:فروجهنّ، وَ الذّٰاكِرِينَ اللّٰهَ كَثِيراً وَ الذّٰاكِرٰاتِ [١١]... ،و التّقدير:و الذّاكرات اللّٰه كثيرا،و قال الكميت:
بأيّ كتاب او بأيّة سنّة
ترى حبّهم عارا علىّ و تحسب
قوله: وَ إِمّٰا [١٢]نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ ،حقتعالى در اين آيت گفت:اگر ما با تو نماييم بعضى [١٣]آنچه ايشان را وعده دادهايم از عذاب و ظفر تو به ايشان و تو را تبقيت [١٤]كنيم تا آن پديد آيد يا بميرانيم تو را بحسب اقتضاى مصلحت و موعود [١٥]ما
[١] .آو،بم،آب،آز،آج،لب:بيش نمانده.
[٢] .همۀ نسخه بدلها بجز مل+او.
[٣] .مل+او را خواست كشتن.
[٤] .مل:ديكينه.
[٥] .مل:همان چنان.
[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل:بسته.
[٧] .قم:از ميانه.
[٨] .آو،بم،مل،آج،لب:بتعجّب،آب،آز:متعجّب.
[٩] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل+او.
[١١] [١٠] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٣٥.
[١٢] .ساس و همۀ نسخه بدلها:ان ما،با توجه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.
[١٣] .قم+از.
[١٤] .قم:پديد.
[١٥] .آو،بم،آب،آز،آج،لب:موعد،مل:به وعده.