روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٣ - ترجمه
نگاهبانان و حرس باشند،به شب و روز.عكرمه گفت:مراد [١]امرااند.ضحّاك گفت:مراد پادشاهان كافراند [٢]كه گمان برند كه حرس ايشان را از خداى نگاه توانند داشتن،و بر اين قولها، مِنْ بر ظاهر خود باشد و تعلّق به حفظ دارد.آنگاه مورد آيت تهكّم باشد و خبر از قلّت غناى ايشان از او با قضاى مقدّر.
ليث روايت كرد از مجاهد كه:هيچ بنده يا پرستارى نبود الّا و بر او فريشتهاى موكّل باشد كه او را در خواب و بيدارى نگاه مىدارد و جنّ و انس و هوامّ زمين را از او دور مىكند.اگر چيزى آيد كه [٣]او را برنجاند،اين فريشته گويد:بازگرد از او،الّا چيزى كه به فرمان خداى آيد كه آن به او رسد.
و كعب الاحبار گفت:[٤٥-پ]اگر نه آنستى كه خداى-عزّ و جلّ- فريشتگانى را برگماشته است به نگاه داشتن شما در وقت طعام خوردن و شراب خوردن و قضاء حاجت كردن،كه شياطين را از شما بازمىرانند،جنّيان شما را بربودندى.
بدان كه آنچه خداى تعالى بر بنده قضا كرده باشد از افعال او،چون:مرگ و بيمارى و آنچه مختصّ است [٤]به قديم تعالى،آن بر دو ضرب باشد:بعضى آنكه حتم [٥]بود بر او،آن لا بد برسد و آن را مردّى نبود،و ذلك قوله تعالى: وَ إِذٰا أَرٰادَ اللّٰهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلاٰ مَرَدَّ لَهُ ،و ضربى دگر آن بود كه مشروط بود حصول آن به امرى چنان كه در معلوم چنان بود كه اگر دعايى كند يا طاعتى كند يا صدقهاى بدهد آن مكروه از او بگردد،و اگرچه در لوح بر او نوشته باشند بسترند و به بدل آن ديگرى بنويسند،و ذلك قوله: يَمْحُوا اللّٰهُ مٰا يَشٰاءُ وَ يُثْبِتُ [٦]... ،و
قوله-عليه السّلام: الصّدقة تردّ البلاء و الدّعاء يردّ البلاء. ابن جريج گفت،معنى آن است كه:يحفظون عليه من امر اللّه، يعنى اعماله.بعضى دگر گفتند:«ها»راجع است با رسول-عليه السّلام-يعنى او را از خداى تعالى نگاهبانانى هستند كه او را نگاه مىدارند از شرّ جنّيان و از طوارق شب و
[١] .بم،آب،آز،آج،لب+حضرت اميرالمؤمنين على عليه الصلاة و السّلام با.
[٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل:پادشاهاناند كافر.
[٣] .مل:چيزى اندك.
[٤] .آز+عظيم.
[٥] .مل:حكم.
[٦] .سورۀ رعد(١٣)آيۀ ٣٩.